A-81 buzdağı Güney Georgia’nın su altı sahanlığında yavaşladı
Yeni uydu değerlendirmesi, Antarktika’dan gelen A-81 buzdağını Güney Georgia yakınında izliyor. Buzdağı, daha önce başka büyük buzdağlarının karaya oturduğu adanın sığ su altı sahanlığı kenarında yavaşladı. Brunt Buz Sahanlığı’ndan kopuşu Ocak 2023’e uzanıyor. Güncel gelişme ise bu uzun yolculuğun ekimdeki konumu ve hareketi; incelemede 20 Ekim tarihli bir uydu görüntüsü kullanılıyor.
Bilim··Öğle
A-81, Güney Georgia yakınında yavaşladı
Yeni uydu değerlendirmesi, Antarktika’dan gelen A-81 buzdağını Güney Atlantik’teki Güney Georgia adası yakınında izliyor.[1], [2]
Buzdağının hareketi, adanın sığ su altı sahanlığının kenarına yaklaşırken yavaşladı. ABD uzay ajansı NASA’nın Dünya Gözlemevi, bir hafta önce çekilen görüntüyü kullanan incelemeyi 27 Ekim’de yayımladı. Gözlem, buzdağının Antarktika’dan başlayan uzun yolculuğunun bu aşamasını belgeliyor.[1]
NASA’nın yeryüzünü izleyen Terra uydusundaki Orta Çözünürlüklü Görüntüleme Tayfradyometresi, kısaca MODIS, görüntüyü 20 Ekim’de aldı. Avustralya Meteoroloji Bürosu’ndan Jan Lieser ile Maryland Üniversitesi’nden emekli bilim insanı Christopher Shuman’a göre önceki günlerdeki yavaşlama, buzdağının sahanlık kenarına sürtünerek ilerlemesiyle ilişkili görünüyor. Güney Georgia, daha önce de büyük buzdağlarının hareketini yavaşlattı veya durdurdu. Bu görüntü A-81’in çekim günündeki konumunu belgeliyor.[1]
Yolculuk 2023’teki kopuşla başladı
A-81, Ocak 2023’te Antarktika’daki Brunt Buz Sahanlığı’ndan koptuğunda yaklaşık 1.550 km² alan kaplıyordu. Weddell Denizi’nin saat yönündeki büyük dolaşımı, buzdağını üç yılı aşkın süre Antarktika kıyıları boyunca taşıdı. Mayısta Antarktika Yarımadası’nın ucuna ulaştıktan sonra kuzeye dönerek Scotia Denizi’ne girdi. Ekim sonunda Güney Georgia yakınındaki konumu, Brunt Buz Sahanlığı’nın yaklaşık 2.300 km kuzey-kuzeybatısında. Buzdağının izlenen rotası, 2023’teki bu kopuştan sonra başladı.[1]
Brunt’taki çatlağın uzun geçmişi sürüklenmeden önceye uzanıyor
A-81’in kopmasına yol açan Brunt çatlağı Chasm 1, yaklaşık 35 yıl görece durağan kaldıktan sonra 2012 dolaylarında yeniden büyümeye başladı. Çatlağın 2019’daki ilerleyişi kopuşun yaklaştığını düşündürüyordu; buz kütlesi Ocak 2023’e kadar yerinde kaldı. Büyük parçaların kopması, buz sahanlıklarının doğal döngüsünün bir bölümü. Brunt’tan 2021’de A-74, 2024’te de A-83 ayrıldı. Bu önceki kopuşlar, A-81’in yolculuğunun bölgesel geçmişini oluşturuyor.[1]
Başka bir buzdağı olan A-23A, 2025’te Güney Georgia’nın sahanlığında karaya oturdu ve ardından parçalandı. Önceki karşılaşma, sahanlığın büyük yüzen buz kütleleri üzerindeki fiziksel etkisini gösteriyor. A-81’in bundan sonraki hareketini izlemek için yeni gözlemler gerekiyor. Ekim görüntüsü, bu karşılaşmanın konumunu belgeliyor; karaya oturma veya parçalanma sürecinin tamamlandığını ortaya koymuyor.[1]
Brunt, Britanya Antarktika Araştırması’nın Halley Araştırma İstasyonu’na da ev sahipliği yapıyor. Üs, 1950’lerden beri yeryüzü, atmosfer ve uzay bilimleri araştırmalarında kullanılıyor. Bilim insanları, çatlakların gelişimini ve büyük parçaların kopmasını izlemek için sahanlığı gözlemlemeyi sürdürüyor.[1]
