Eigen RadarBilim
Analiz

Salgın modelleri toplam ölümü yakalarken eşitsizlikleri kaçırabiliyor

Hakemli bir modelleme araştırması, salgın benzetimlerinin hastalık yükünün toplumsal gruplara ve yerlere göre dağılımını ne ölçüde yakaladığını sınadı. Benzer toplam ölüm eğrileri, gruplar arasında farklı doğruluğu gizleyebiliyor. Varsayımsal bir aşılama karşılaştırmasında eşitlik ve toplam koruma birlikte iyileşti. Bulgular, aşı kampanyasında ölçülmüş sonuçlardan değil, müdahale varsayımlarını sadeleştiren tek bir hesaplamalı çalışmadan geliyor.

Bilim··Akşam
Hesaplamalı epidemiyoloji ofisinde iki araştırmacı bilgisayarlarda çalışıyor; alçak açıdan geniş kadrajda monitörlerin arka yüzleri görülüyor.

Toplamdaki uyum gruplardaki farkı gizleyebiliyor

Toplam ölüm eğrisine benzer ölçüde uyan salgın benzetimleri, belirli grupların taşıdığı yükü farklı doğrulukla yansıtabiliyor. Hakemli tek hesaplamalı araştırma bu farkı toplumsal ve coğrafi eşitsizlikler üzerinden değerlendirdi. Çalışmanın model adaleti tanımı, gözlenen farklılıkların yeniden üretilmesini ele alıyor. Önlenebilir eşitsizliklerden hangilerinin azaltılacağına karar vermek ise ayrı bir halk sağlığı değerlendirmesi gerektiriyor.[1]

Örnekler Londra ve New York’taki COVID-19 karşılaştırmalarını, Santiago’daki hareketlilik farklarını ve Kolombiya’daki Zika salgınını kapsıyor. Modele ayrıntı eklenmesi, eşitsiz sonuçların temsilini her durumda iyileştirmiyor. Londra örneğinde yaşa bağlı ölüm riskinin hesaba katılması, temas örüntülerinin daha ayrıntılı işlenmesinden daha belirleyici olabiliyor.[1]

Varsayımsal dağıtımda iki sonuç birlikte iyileşti

Ayrı bir aşılama hesabında nüfusun yüzde 20’sine yetecek doz bulunduğu varsayıldı. Ölüm azalmasının medyanı, nüfusla orantılı dağıtımda yüzde 68,2; eşitsizliği hesaba katan karşılaştırmada yüzde 73,9 oldu. Bu model örneğinde ikinci strateji, başlangıç dağıtımına göre bütün grupların medyan sonucunu iyileştirdi. Toplam koruma da aynı yönde değişti.[1]

Grup türüne göre eşitsizlik ölçüsü değişiyor

Çerçeve, gelir gibi sıralanabilen gruplarda yoğunlaşma endeksini, doğal sıralaması bulunmayan gruplarda ise Theil endeksini kullanıyor. Aşılama senaryosu tam korumayı eksiksiz kabul ediyor. Zaman içinde bağışıklığın zayıflaması, aşıya yönelik tereddütler ve dağıtım engelleri hesaba katılmıyor. Sonuçlar gerçek kampanyada ölçülmüş kazanımlardan değil, benzetimden geliyor. Daha geniş çerçeve, maruz kalma ve hastalanmadaki eşitsizliklerin bütün toplumsal nedenlerini de belirlemiyor. Bulgular, seçilen gruplara, salgın koşullarına ve kullanılan karşılaştırmaya bağlı kalıyor.[1]

Kaynakça

  1. Haber kaynağıNature CommunicationsSalgın modellerinde eşitlik ile toplam fayda birlikte iyileşebildi↩1↩2↩3↩4