Manto hareketleri, kayaların geçmişindeki Büyük Uyumsuzluk için açıklama sunuyor
Kıtaların uzun süre yükselip ardından alçalması, kayaların geçmişindeki büyük bir boşluğun nasıl oluşup korunduğunu bir açıklama sunabilir. Hakemli benzetim çalışması, Büyük Uyumsuzluk olarak bilinen bu yüzeyi mantonun yavaş hareketleriyle ilişkilendiriyor. Hesaplamalarda önce aşınma, ardından tortuların altında korunma öne çıkıyor. Araştırmacılar buzulların katkısını dışlamıyor; eski levha hareketlerine ilişkin belirsizlikler de sürüyor.
Bilim··Gece
Tabakalar arasındaki zaman boşluğu
Yeni bir hakemli modelleme çalışması, Dünya’nın mantosundaki yavaş hareketlerin Büyük Uyumsuzluk yüzeyinin oluşmasına ve korunmasına katkıda bulunduğunu öneriyor. Büyük Uyumsuzluk, kayaların geçmişindeki geniş bir zaman boşluğunu temsil eden yüzey. Uzun aşınma dönemleri veya tortu birikiminin durmasının ardından, genç tortul tabakalar çok daha eski kayaların üzerine yerleşiyor. Aradaki süre her yerde aynı değil; yaklaşık 200 milyon yıl veya daha uzun olabiliyor.[1], [2]
Önce yükselen, sonra alçalan kıtalar
Santosh Dhungana ile Nicolas Flament, bir milyar yıl öncesine uzanan levha hareketlerini kullanarak altı manto dolaşımı modelini sınadı. Manto kayası katı olsa da jeolojik zaman boyunca yavaşça akabiliyor. Hesaplamalar, birkaç eski kıta bloğunda uzun yükselme dönemlerini izleyen alçalmalar öngördü. Yükselme kayayı aşınmaya açıyor; ardından alçalan yüzey, genç tortuların altında korunabiliyor. Araştırmacılar bu geçmişi kıtalarda korunmuş tortu hacimleriyle karşılaştırdı.[1]
Buzulların da yer aldığı açıklama
Önerilen süreçte küresel buzullaşmaların da yeri var: uzun süreli yükselme, buzulların güçlü aşındırmasına zemin hazırlamış olabilir. Hesaplamalar derindeki kaldırma etkilerine odaklanıp yüzeye yakın katkıları dışarıda bırakıyor. Bu düzenek dikey hareketin büyüklüğünü yaklaşık iki kat fazla hesaplayabildiğinden, çözümlemede kesin yüksekliklerden çok değişimin yönü değerlendirildi. Eski levhaların konumlarındaki belirsizlikler de yeniden kurmayı etkiliyor. Afrika’da kıta içi havzalar ve dağ oluşumları, tortuların dağılımını daha karmaşık hale getirdi.[1]
