Doğu Asya’nın eski soğuk dönemleri güneşlenme eşiklerine işaret ediyor
Çin’de yaklaşık 250000 yıllık iklimi inceleyen hakemli bir çalışma, buzullaşmaların başlangıcında yinelenen aşırı soğuk ve kurak dönemler belirledi. Tortullarda korunan bakteri molekülleri ile iklim benzetimleri, yaz güneşlenmesindeki azalmanın bölgesel eşikleri harekete geçirebileceğini düşündürüyor. Nem dengesindeki bozulma, yıllık yağışın aynı ölçüde azalmasını gerektirmiyor; buharlaşma ve yağışın mevsimlere dağılımı da geçmiş kuraklıkların anlaşılmasında önem taşıyor.
Bilim··Sabah
Eski tortullar soğuk ve kurak dönemleri birlikte gösteriyor
Çin’in Lös Platosu’ndaki Mangshan tortulları, yaklaşık 250000 yıllık sıcaklık ve su koşullarını yeniden incelemeye olanak verdi.[1], [2]
Hakemli Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan araştırma, buzullaşmaların geliştiği dönemlerde aşırı soğuk ile kuraklığın birlikte yinelendiğini belirledi. Hollanda’daki Utrecht Üniversitesi de bulguları, Doğu Asya muson ikliminin belirli eşiklere bağlı tepkileriyle ilişkilendirdi. Araştırmanın dayanağını, aynı tortul dizisinde korunan toprak bakterisi molekülleri oluşturuyor. Bu sayede sıcaklık ve nemdeki değişimler ortak bir zaman dizisi üzerinde karşılaştırılabiliyor. Bazı soğuma dönemlerinde sıcaklık, yedi ile sekiz bin yıl içinde sekiz ile dokuz derece düştü. Çalışmanın anlattığı aşırı olaylar binlerce yıla yayılan eski iklim değişimleri; günümüzde tek bir mevsimde yaşanan hava olaylarıyla aynı zaman ölçeğinde ele alınmıyor.[1]
Nem dengesi yağış miktarından ayrı değişebiliyor
Bakteri zarlarından kalan yağ moleküllerinin yapısı, büyüme mevsimi sıcaklığı ile yağışa ilişkin koşulların hesaplanmasında kullanıldı. Yeniden oluşturulan dizinin ortalama zaman aralığı yaklaşık dokuz yüz yıl. Büyüme mevsimi sıcaklıkları on iki ile yirmi altı derece, yıllık yağış ise yaklaşık 430 ile 1015 milimetre arasında değişiyor. Yağış hesabının kalibrasyon belirsizliği her iki yönde 125 milimetre. Başka molekül oranları da etkili nem dengesine ilişkin bilgi sağladı. Soğumayla birlikte görülen kuraklık, yıllık yağışta her zaman aynı ölçüde bir düşüşe karşılık gelmedi. Buharlaşma ve yağışın mevsimlere dağılımı, toprağın nemini ayrıca etkileyebiliyor. Sıcaklık göstergesi de doğrudan yıllık hava ortalamasını vermiyor; bakterilerin söz konusu molekülleri ürettiği büyüme mevsiminin koşullarını yansıtıyor. Bu ayrım, sonuçların hangi çevresel değişimi anlattığını belirliyor.[1]
Benzetimler soğumayı azalan yaz güneşlenmesine bağlıyor
İklim benzetimlerinde iki durum karşılaştırıldı: yalnızca yörünge değişimlerinin etkisi ile buna sera gazlarının etkisinin de eklendiği hesaplar. Sera gazlarının katılması, soğuma dönemlerinin neden farklı güçlerde ortaya çıktığını açıklamaya yardımcı oldu. Araştırmacılar, olayları kuzey yarımkürede yazın gelen güneş enerjisinin azalmasıyla ilişkilendiriyor. Önerilen açıklamalardan biri, güneşlenme eşiklerinin aşılmasının Atlantik dolaşımını zayıflatması. Bu mekanizma, çevresel göstergeler ve model sonuçlarından çıkarılıyor. Benzetimlerdeki her olay tortul dizisiyle kusursuz örtüşmüyor; yaşlandırma belirsizliği, moleküler işaretlerin zaman içinde yumuşaması ve modelin bölgesel ayrıntı düzeyi karşılaştırmayı etkileyebiliyor. Araştırma, yavaş değişen dış etkilere eski bölgesel iklimin daha keskin tepkiler verebilmesini inceliyor. Binlerce yıllık bu ilişki, bugünkü kısa süreli aşırı hava olaylarının doğrudan tahmini olarak sunulmuyor.[1]
