İngiltere nehirlerinde eski PFAS maddeleri azalırken yerlerine kullanılanlar saptanıyor
İngiltere nehirlerinde uzun süredir kullanılan iki PFAS maddesinin yoğunluğu düşerken, bunların yerine kullanılan maddeler de saptanıyor. İzleme döneminde PFOS yaklaşık yüzde 30, PFOA yaklaşık yüzde 29 azaldı. Daha geniş kimyasal grubunun çevredeki dağılımı incelenmeye devam ederken Avrupa’da bu maddeleri birlikte kapsayan kısıtlamalar üzerinde çalışılıyor. Kısa zincirli maddeler de çevrede bulunuyor.
Bilim··Sabah
Nehir izlemesinde eski iki kimyasalın düzeyi düştü
İngiltere nehirlerinde, perflorlu ve poliflorlu alkil maddeleri olarak adlandırılan PFAS grubunun uzun süredir kullanılan iki üyesinin düzeyi düştü. İngiltere Çevre Ajansı, perflorooktan sülfonik asit, yani PFOS için yaklaşık yüzde 30; perflorooktanoik asit, yani PFOA için yaklaşık yüzde 29 düşüş bildiriyor. Uzun dönem ölçüm noktalarındaki izleme, 2016 ile 2025 arasını kapsıyor. Çevrede kalıcı olan bu maddeler, tüketici ürünlerinin yapışmaz kaplamalarında, sanayi işlemlerinde ve yangın söndürme köpüklerinde kullanılıyordu.[1], [2]
Stockholm Sözleşmesi kapsamında PFOS kısıtlamaları 2009’da, PFOA kısıtlamaları 2019’da başladı; ülkelere ve kullanım alanlarına göre farklı koşullar vardı. Birleşik Krallık’ta yangın söndürme köpüklerindeki PFOA yasağı 2025’te yürürlüğe girdi. Ajansın başbilimcisi Rob Bradburne, uluslararası kısıtlamaları olumlu değerlendiriyor. Ancak PFAS grubundaki maddelerin sayısının ve çeşitliliğinin sorunu karmaşıklaştırdığına dikkat çekiyor.[2]
Yerine kullanılan bileşikler suda saptanıyor
Eski maddelerin yerine kullanılan kısa zincirli PFAS ve florotelomer bileşikleri, artık İngiltere’de çevrede saptanabilir düzeylerde bulunuyor. Daha geniş PFAS grubu yaklaşık 10.000 kimyasal içeriyor. Kullanım alanları kozmetiklerden sanayi yağlarına uzanıyor; maddelerin çoğunun sağlık ve çevre üzerindeki etkileri görece az araştırılmış durumda. Trifloroasetik asit, yani TFA, tarım ilaçları, soğutucu maddeler ve ilaçlar parçalanırken oluşabiliyor. Ajans, TFA’nın İngiltere’de yaygın olduğunu belirledi.[2]
Ajansın izleme çalışmaları nehirler, göller, haliçler, kıyı suları, yeraltı suları, balıklar ve kabuklu canlılarda 60’tan fazla PFAS maddesini kapsıyor. Su örneklerinde kısa zincirli maddeler daha baskın olabiliyor; uzun zincirliler ise yaban hayatındaki canlılarda daha kolay birikiyor. Nehirlerdeki düzeyler genellikle yazın yükseliyor. Yeni izlenen bileşiklerin çoğu için eldeki ölçüm geçmişi, uzun süreli bir artış eğilimini belirlemeye henüz yetmiyor. TFA için ayrı ve daha özel bir ölçüm yöntemi gerekiyor.[1]
Daha geniş kısıtlamalar üzerinde çalışılıyor
Avrupa Birliği, yasaklanan bir kimyasalın yerine aynı gruptan başka bir kalıcı maddenin kullanılmasını önlemek amacıyla PFAS grubunu kapsayan bir yasak üzerinde çalışıyor. Birleşik Krallık hükümeti bu süreci izlediğini söylüyor, ancak benzer bir politika için takvim vermiyor. PFOS düzeyleri hâlâ birçok durumda Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği’nin çevresel kalite sınırını aşıyor. İngiltere’de tekil PFAS maddeleri içinde şu anda yalnız PFOS için böyle bir sınır var; diğer maddeler için sınırlar geliştiriliyor.[2]
