İsviçre vaşaklarındaki ölümcül hastalık kurucu hayvanların taşıdığı varyanta bağlandı
İsviçre vaşaklarında organlarda ölümcül mineral birikimi, fosfor dengesini düzenleyen bir proteini etkileyen gen değişikliğiyle ilişkilendirildi. Değişmiş genin iki kopyasını taşıyan 12 hayvanın tümü hastalık örüntüsüyle eşleşti. Tek araştırma, kuzeydoğudaki topluluğu kurmak için taşınan hayvanlar arasında sağlıklı taşıyıcılar bulunduğunu saptadı. Arşiv örneklerinden gelen bulgular, hücrelerde proteinin salgılanmasına ilişkin deneylerle de desteklendi.
Bilim··Sabah
İki değişmiş kopya ölümcül hastalıkla eşleşti
İsviçre’ye yeniden yerleştirilen Avrasya vaşaklarında, çekinik bir gen değişikliği organlardaki ölümcül mineral birikimiyle ilişkilendirildi. Toplam 331 hayvanın taramasında değişmiş kopyayı çift olarak taşıyan 12 hayvan hastalık örüntüsüyle eşleşti. Tek değişmiş kopyası bulunan 78 hayvan ile normal kopyaları taşıyan 241 hayvan etkilenmemişti. Böbrek, akciğer ve mide aynı ağır birikim örüntüsünü gösterdiği için genetik araştırma bu ortak hastalık görünümünü izledi.[1]
Hücre deneyi salgılanma kusurunu açıkladı
Araştırmacılar 2000–2023 dönemine ait 421 sağlık girdisini inceleyerek benzer hastalığı olan dokuz genç vaşak belirledi. Bu hayvanların genomları 41 kontrol hayvanıyla karşılaştırıldığında, fosfor dengesine yardımcı olan proteini üreten FGF23 geni öne çıktı. Varyant, proteinin salgılanmasını yönlendiren parçayı değiştiriyordu. Hücre deneyinde normal vaşak parçası salgılanmayı sağladı; değişmiş parça aynı işi yapamadı. Arşiv materyali ve sonraki örnekler, hastalıkla eşleşen ek hayvanların belirlenmesini sağladı.[1]
Sağlıklı kurucular varyantı taşıyordu
Kuzeydoğu İsviçre’ye taşınan ve genotipi belirlenen on vaşağın üçü, Alp topluluğundan gelen sağlıklı taşıyıcılardı. Taşınan 12 hayvanın yalnızca yedisinin yeni topluluğa genetik katkısı doğrulandı. Az sayıdaki kurucu, sınırlı gen alışverişi ve akraba eşleşmeleri, çekinik varyantın çift kopya halinde ortaya çıkabileceği koşulları oluşturdu. Bu tek çalışmaya göre hastalık, 2016 sonrasında topluluğun büyümesindeki duraklamaya katkıda bulunmuş olabilir; başka nedenler de açık kaldı.[1]