Resmî görünen yanlış adres

Stüssy’nin ürünlerini nereden alacağını soran bir kişi, Perplexity’nin yanıtında sahte bir mağazanın resmî adres diye sunulduğunu görebiliyor. Fikrî mülkiyet koruma şirketi Podqi’nin alışveriş sınamasındaki bu örnek, yanlış bir bağlantının nasıl güvenceye dönüşebildiğini gösteriyor. Burada sorun yalnızca yanlış adres üretmekle sınırlı kalmıyor: yanıtın mağazaya yüklediği resmiyet, alıcının o adrese güvenme gerekçesini de üretiyor. Araştırmanın ölçüsünü anlamak için bu örneği akılda tutmak yararlı; sayılan bütün bağlantılar aynı güvenceyle sunulmuş değil.[1]

Podqi, Gauge adlı yapay zekâ arama görünürlüğü şirketinin verileriyle 151 marka hakkında 6795 yanıtı inceledi. Eylül’deki iki turda ChatGPT, Gemini ve Perplexity’ye aynı beş alışveriş sorusu soruldu. Markanın mağazalarını bulmak veya bölgesel sitesini öğrenmek gibi gündelik ihtiyaçlar, karşılaştırılabilir bir deneye dönüştürüldü. Bunun bedeli, araştırmacıların kurduğu soru dağılımının gerçek alışveriş konuşmalarının dağılımıyla aynı olduğunun bilinmemesi. Üstelik örneklemde Podqi’nin müşterisi Madhappy de var. Çalışmayı yapan şirket, aynı zamanda markaları taklit sitelere karşı koruyan hizmetler satıyor.[1]

Bağlantıdan sonra gelen karar

Araştırmadaki riskli adres tanımı sahte mağazaları, yeniden kaydedilmiş eski marka alan adlarını ve artık çalışmayan siteleri kapsıyor. Bu adreslerden birinin yanıtta görünmesi yeterli: alışveriş önerisi, açıklamasız bir anma ve açık bir uyarı aynı üst toplamda yer alıyor. Bu tanıma göre Gemini yanıtlarının yüzde 4’ünde, ChatGPT yanıtlarının yüzde 8’inde, Perplexity yanıtlarının yüzde 15’inde riskli adres var. Bu oranlar, tanımlanmış sorularda bu tür adreslere maruz kalmayı karşılaştırıyor. Sahte mağazadan alışveriş yapma olasılığını hesaplamak için ise bağlantının nasıl sunulduğunu ve kullanıcının ne yaptığını ayrıca bilmek gerekiyor.[1]

ChatGPT, riskli adres içeren yanıtlarının yüzde 24’ünde kullanıcıyı uyardı. Bu sonuç, toplam maruz kalma oranının yanına ikinci bir ölçü koyuyor: tehlike karşısında verilen tepki. Uyarıyla anılan bağlantının varlığını ve resmî mağaza diye önerilen bağlantının varlığını tek sayıdan okumak, ürünlerin farklı davranışlarını gizleyebilir. Benim çıkarımım, değerlendirme sonucunun iki ayrı soruyla sunulmasının daha açıklayıcı olduğu: riskli adres ne sıklıkla göründü ve göründüğünde ne yapıldı? Uyarılar etkisiz kalıyorsa kullanıcının yalnızca adresi görmesi de sorun yaratabilir; bu alternatif, kullanıcı davranışını ölçmeyi daha önemli kılıyor.[1]

Hangi alışveriş sorusu?

Bölgesel mağazaları soran istemler, diğer soru türlerinden daha sık riskli site üretti. Büyük markalar hakkındaki yanıtlarda bu adresler, küçük markalardakinin yaklaşık yarısı sıklıkta görüldü. Dolayısıyla tek bir genel oran, hangi alışveriş ihtiyacının daha zor olduğunu da saklayabiliyor. Modeller arasındaki farkın bir bölümü mağazaları ayırt etme becerisinden kaynaklanabilir; alternatif olarak sonuç, bu belirli marka ve soru kümesinin bazı sistemler için daha zor olmasını yansıtabilir. Aynı soruların bütün ürünlere sorulması karşılaştırmayı düzenliyor, fakat seçilen soruların günlük kullanımı ne ölçüde temsil ettiğini çözmüyor.[1]

Bu araştırmayı izleyen güçlü bir sınama, doğru mağazayı bulma görevini bağlantının ardından gelen karara kadar uzatabilir. Önceden belirlenmiş sorularla, hem taklit hem kapalı siteler ayrı sayılabilir; öneri, sessiz anma ve uyarı da ayrı sonuçlar olabilir. Ardından kullanıcıların hangi adrese gittiği ve uyarıyla karşılaştığında kararını değiştirip değiştirmediği ölçülebilir. Bu, Podqi’nin bulduğu başarısızlık örneklerini küçültmez. Tam tersine, resmî diye gösterilen sahte bir mağazadan başlayıp alıcının kararına uzanan zincirin hangi halkasında koruma gerektiğini daha açık hale getirir.[1]