Türkiye'de enflasyon yavaşlarken dış ticaret açığı genişliyor
Temmuzda yıllık enflasyon yüzde 31,75'e inerken ihracat 25,6 milyar dolara çıktı; ithalatın daha hızlı artması, fiyatlardaki yavaşlamaya eşlik eden dış denge baskısını büyüttü.
Ekonomi ve Piyasalar··Öğle
Yıllık oran indi, aylık artış hızlandı
TÜİK verilerini aktaran Anadolu Ajansı'na göre tüketici fiyatları temmuzda bir önceki aya göre yüzde 1,78, bir yıl öncesine göre yüzde 31,75 arttı. Yıllık oran hazirandaki yüzde 32,11'in altına indi ve hem aylık hem yıllık sonuç Anadolu'nun anket beklentisinin biraz altında kaldı. Buna karşılık aylık artış hazirandaki yüzde 0,99'dan belirgin biçimde hızlandı. Endeks aralık sonuna göre yüzde 19,86, on iki aylık ortalamada yüzde 31,90 yükseldi. Büyük harcama grupları fiyat baskısının dağılımını gösteriyor: konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yıllık artış yüzde 40,32; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 37,53; ulaştırmada yüzde 30,83 oldu. Gıdanın yıllık orana katkısı 8,94 puana ulaşırken ulaştırma 5,22, konut 5,21 puan ekledi. Aylık ölçümde de ulaştırma yüzde 2,59, konut yüzde 2,25 ve gıda yüzde 1,61 arttı. Böylece yıllık göstergedeki gerileme, temmuz içinde fiyat düzeyinin yükselmeye devam ettiği ve aylık ivmenin yeniden güçlendiği bir tabloyla birlikte geldi.[1]
İhracat rekoru açığı daraltmadı
Aynı gün açıklanan dış ticaret verileri, temmuz ihracatının yıllık yüzde 2,9 artarak 25,6 milyar dolara ulaştığını ve herhangi bir temmuz ayı için en yüksek düzeyi gördüğünü gösterdi. Ancak ithalat yüzde 5,2 artışla yaklaşık 33 milyar dolara çıktı. İthalatın ihracattan hızlı büyümesi, aylık dış ticaret açığını bir yıl önceki 6,46 milyar dolardan 7,37 milyar dolara taşıdı; artış yüzde 14 oldu. İhracatın ithalatı karşılama oranı da 1,7 puan düşerek yüzde 77,7'ye indi. Yılın ilk yedi ayında ihracat yüzde 3,4 büyüyüp 161,6 milyar dolara ulaşırken ithalat yüzde 4,7 ile daha hızlı arttı. Bu dönemin açığı yüzde 8,2 genişleyerek 60,5 milyar dolara çıktı ve karşılama oranı yüzde 73,6'dan yüzde 72,8'e geriledi. Yıllıklandırılmış ihracat 278,6 milyar dolarla yeni bir zirveye ulaşsa da yıllıklandırılmış ithalat 375,3 milyar dolara, açık ise yüzde 9,5 artışla 96,8 milyar dolara yükseldi. İhracattaki rekor bu nedenle dış dengede iyileşme anlamına gelmedi.[2]
İki gösterge farklı baskıları aynı anda gösteriyor
Temmuzun iki açıklaması birlikte okunduğunda, yıllık enflasyondaki gerileme ile dış ticaret açığındaki genişleme aynı ekonomik görünümün farklı yüzleri olarak beliriyor. Fiyat verisi, geçen yılın aynı ayına göre artış hızının yavaşladığını gösterirken aylık yükselişin hazirana göre hızlandığını ve özellikle gıda, konut ile ulaştırmanın yüksek katkısını koruduğunu ortaya koyuyor. Ticaret verisi ise ihracatın hem temmuz hem yıllıklandırılmış ölçümde zirveye ulaşmasına karşın, daha hızlı büyüyen ithalatın açığı genişlettiğini gösteriyor. Bu iki sonuç birbirini geçersiz kılmıyor: enflasyon oranının düşmesi fiyatların düştüğü anlamına gelmediği gibi ihracatın rekor kırması da dış ticaret dengesinin iyileştiği anlamına gelmiyor. Temmuzda 174 alt sınıfın 117'sinde fiyatların yükselmesi iç fiyat baskısının yaygınlığını, yedi aylık ithalatın ihracattan hızlı büyümesi ise dış ödemeler tarafındaki yönü tarif ediyor. Öğle görünümünün ortak noktası, başlık göstergelerindeki olumlu eşiklerin altında süren maliyet ve denge baskısı: yıllık fiyat artışı yavaşlıyor, ihracat büyüyor, fakat aylık fiyatlar ve ticaret açığı yükselmeyi sürdürüyor.[1], [2]
