Temmuz imalatında üretim artışı talep ve istihdamla aynı hızda ilerlemedi
ABD, euro bölgesi ve İngiltere'de üretim göstergeleri yükselirken Türkiye daralma bölgesinde kaldı; sipariş, istihdam ve girdi giderleri dört piyasanın farklı dayanaklarını gösterdi.
Ekonomi ve Piyasalar··Akşam
Ana endekslerin arkasındaki üretim tablosu
Temmuz imalat anketleri dört ekonomide ortak bir yön değil, farklı hızlar gösterdi. ABD'de Institute for Supply Management imalat PMI'ı hazirandaki yüzde 53,3'ten yüzde 55,6'ya çıktı ve üst üste yedinci genişleme ayını kaydetti. Üretim alt endeksi yüzde 52,2'den yüzde 58,5'e yükselerek Kasım 2021'den bu yana en yüksek düzeyine ulaştı. Euro bölgesinde nihai PMI 51,9 ile hazirandaki 51,4'ün üzerinde kaldı; üretim endeksi 52,9 ile 52 ayın en hızlı artışına işaret etti. İngiltere'nin nihai değeri, 52,8 olan ilk tahminden 51,9'a çekilmesine karşın hazirandaki 52,5'i aştı ve üretim yaklaşık iki yılın en hızlı temposunda büyüdü. Türkiye'de ise İstanbul Sanayi Odası PMI'ı 47,1'den 47,7'ye yükseldi, ancak 50 eşiğinin altında kaldı. İş koşulları böylece 28'inci ayında da daralma bölgesindeydi ve üretim ikinci ay üst üste geriledi. Aynı ay içinde ABD, euro bölgesi ve İngiltere üretim artışı bildirirken Türkiye'deki iyileşme yalnızca daralmanın hızının azalması anlamına geldi.[1], [2], [3], [4]
Siparişler üretimi nereden besledi?
Üretimin dayanağı sipariş ve iş gücü verilerinde daha belirgin biçimde ayrıştı. ABD'de yeni siparişler endeksi yüzde 56,7'ye, bekleyen siparişler yüzde 55,0'a ve yeni ihracat siparişleri yüzde 53,0'a çıktı. İstihdam endeksi yüzde 49,7'den yüzde 52,8'e yükselerek 33 ay sonra ilk kez büyüme bölgesine döndü. Euro bölgesinde ise fabrikalar üretimi artırmak için önceki aylardan kalan siparişleri tamamladı; yeni işler ve ihracat siparişleri zayıf kalırken gelecekteki iş hacmine ilişkin kaygılar çalışan sayısını aşağı çekti. Büyüme de bölge geneline eşit dağılmadı: Almanya, Hollanda, Avusturya ve Yunanistan üretim artışı bildirirken Fransa ile İspanya geriledi. İngiltere'de üretim, yeni siparişler ve yeni ihracat işlerindeki büyüme hızlandı, fakat imalatta işe alımdaki toparlanma neredeyse durdu. Türkiye'de yeni siparişler yine belirgin biçimde azaldı; Orta Doğu'daki savaş ihracat talebini baskılarken şirketler üretimle birlikte istihdamı, satın alma faaliyetlerini ve stoklarını da kıstı. Bu ayrıntılar, benzer başlık değerlerinin sipariş birikimi, yeni talep ve iş gücü bakımından aynı ekonomik zemine dayanmadığını gösteriyor.[1], [2], [3], [4]
Girdi giderleri ve tedarik koşulları
Girdi giderleri temmuz tablosunun ikinci ortak başlığıydı, ancak ölçüler aynı şeyi ifade etmiyordu. ABD'de ISM fiyat endeksi hazirandaki yüzde 73,0'tan yüzde 71,1'e indi; bu oran fiyat düzeyindeki yüzde 71,1'lik bir artışı değil, girdilere daha fazla ödediğini bildiren şirketlerin yaygınlığını gösteren bir yayılım endeksidir. Tedarikçi teslimatları endeksi yüzde 58,9'a yükseldi ve 50'nin üzerindeki değer teslimatların daha yavaş olduğunu ifade etti. Euro bölgesinde enerjiye bağlı fiyat baskıları ile tedarik gerginliği sürdü, fakat her ikisi de temmuzda hafifledi ve tedarik zinciri baskısı beş ayın en düşük düzeyine indi. İngiltere'de tedarik gecikmelerinin azalmasıyla girdi gideri enflasyonu beş ayın en zayıf hızına geriledi. Türkiye'de girdi giderleri Kasım 2025'ten bu yana en yavaş hızda arttı, satış fiyatlarındaki artış ise 2026'nın en düşük temposunda kaldı. S&P Global bu hafiflemenin şirketlere, talebi canlandırmak amacıyla satış fiyatı artışlarını sınırlamak için bir miktar alan verdiğini belirtti. Sonuçta temmuz, üretimin birçok yerde güçlendiği ama talep, istihdam ve tedarik koşullarının bu üretimi her ekonomide aynı ölçüde desteklemediği bir ay oldu.[1], [2], [3], [4]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
