Ateşkes büyümesi, fabrika desteği ve borsa kazancı savaş sonrasını ayrıştırıyor
İsrail ateşkes sonrası ilk tam çeyrekte yıllık yüzde 15,4 büyüyor. İran petrolün satılamadığını, devletin eski vergi kaynağı fabrikaları şimdi fonladığını söylüyor. Hürmüz'den az gemi geçerken Körfez borsaları yükseliyor.
Ekonomi ve Piyasalar··Gece
İsrail'de ertelenen talep bir çeyrekte geri dönüyor
İsrail ekonomisi ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 15,4 büyüdü; ilk çeyrekteki yüzde 2,2'lik daralmanın ardından, İran'la savaş sırasında ertelenen tüketim, kamu harcaması ve ihracat bir anda geri döndü. Çeyreklik bazda üretim yüzde 3,6 arttı. İş dünyası faaliyeti yıllık bazda yüzde 16,6, özel tüketim yüzde 14,7, kamu harcamaları yüzde 19,5 yükseldi. Girişim şirketleri ve elmas hariç mal ve hizmet ihracatı yüzde 25,2, savunma hariç ithalat yüzde 22,7 arttı. Merkezi İstatistik Bürosu, ikinci çeyrekteki keskin artışın özel tüketim, kamu tüketimi ve mal ve hizmet ihracatındaki yükselişi yansıttığını bildirdi. Bu, ateşkes sonrası ilk tam çeyrekte birikmiş talebin ve kamu harcamasının aynı anda sahneye çıkmasıdır; büyüme hızı yüksek görünse de kaynak, savaş sırasında ertelenen faaliyetin aynı anda açığa çıkmasıdır ve büro da artışı bu üç kaleme bağlıyor. Özel tüketim ile kamu harcamasının birlikte yükselmesi, talebin yalnızca hanehalkından gelmediğini, devletin de harcama kanalını açık tuttuğunu gösteriyor. İhracat ve ithalattaki çift haneli yükseliş ise dış ticaretin de aynı çeyrekte canlandığını ortaya koyuyor; büronun sayıları, toparlanmanın tek bir kaleme indirgenemeyeceğini doğruluyor.[1]
İran'da devlet, eskiden vergi aldığı fabrikaları fonluyor
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ithal malların artık eskiden kullandıkları doğrudan güzergâhlar yerine alternatif kanallardan ülkeye ulaştığını ve bunun nihai maliyeti yükselttiğini, petrol satılamadığı için devlet gelirinin düştüğünü söyledi. Çok sayıda fabrikanın tahrip edildiğini, devletin artık bu fabrikalardan vergi toplayamadığını, hatta bazı durumlarda faaliyetlerini sürdürebilmeleri için onlara kaynak aktarmak zorunda kaldığını belirtti. Petrol satışının tıkanması ve sanayi tesislerinin kamu bilançosuna yük olması, savaş sonrası İran ekonomisinin gelir kaybı ile fabrika fonlamasını aynı anda taşıdığını gösteriyor. Devlet, bir zamanlar vergi topladığı kapasiteyi ayakta tutmak için eski vergi kaynağını kamu harcama kalemine dönüştürüyor; ithalatın dolaylı güzergâhlara kayması da nihai maliyeti yükseltiyor. Böylece gelir tarafında petrol ve vergi kaybı, gider tarafında ise tahrip olmuş tesisleri ayakta tutma zorunluluğu bir arada duruyor; Pezeşkiyan'ın anlattığı tablo, kamu bilançosunun her iki yönden de daraldığını anlatıyor.[2]
Suudi Arabistan'ın Tadawul All Share endeksi pazar günü yüzde 0,9 artışla 10.920'ye çıktı; yükselişe yüzde 1,5'lik kazançla Al Rajhi Bank ve yüzde 1'lik kazançla Saudi Aramco öncülük etti. Bölge piyasaları, İran çatışmasını bitirme çabasının tıkanmasına rağmen değer kazandı. Katar'ın gösterge endeksi, Qatar National Bank'taki yüzde 1,5'lik artışın desteğiyle yüzde 0,2 yükselerek 10.045'e çıktı. Umman yüzde 0,3 artışla 7.535, Kuveyt değişimsiz 9.295, Bahreyn yüzde 0,1 düşüşle 1.952 oldu. Mısır'ın EGX30 endeksi yüzde 1,1 artışla 55.855'e ulaştı; Telecom Egypt yüzde 3,6 kazandı. Brent petrol cuma günü yüzde 1,67 artışla varil başına 88,52 dolar seviyesinde kapandı ve o gün Hürmüz Boğazı'ndan yalnızca birkaç gemi geçti. Ateşkes sonrası İsrail'deki talep patlaması, İran'daki kamu fabrika fonlaması ve ince boğaz trafiğine rağmen yükselen Körfez endeksleri yan yana okunduğunda, savaşın ekonomik izleri tek bir fiyata veya tek bir büyüme hızına indirgenmiyor. Aynı haftada biri toparlanma, biri kamu bilanço yükü, biri de ince deniz trafiğiyle birlikte hisse kazancı gösteriyor. Endeks kazançlarının boğaz trafiğinin ince kaldığı bir günde gelmesi, hisse fiyatlarının anlık gemi sayısına indirgenemeyeceğini de hatırlatıyor; Brent'in yükselmesi ile endekslerin aynı pencerede ilerlemesi, bölgesel fiyat ve borsa sinyallerinin birbirinden kopuk olmadığını, yine de tek bir savaş sonrası hikâyeye sığmadığını gösteriyor.[3], [1], [2]
