Hürmüz trafiği azalırken alternatif güzergâh da baskı altında
Hürmüz'den pazar günü sekiz gemi geçti; Kızıldeniz'deki saldırılar alternatif hattı da zorlaştırırken İran, Umman'la yeni bir güzergâhın son aşamada olduğunu söylüyor.
Jeopolitik··Akşam
Günlük geçiş sayısı tek haneye indi
BBC'nin aktardığı Kpler verilerine göre Hürmüz Boğazı'ndan cumartesi günü 11, pazar günü yalnızca sekiz gemi geçti. Savaştan önce günlük sayı 100'ün üzerindeydi ve dünya petrol ile gazının yaklaşık yüzde 20'si bu suyolundan taşınıyordu. Haziran başındaki geçici ABD anlaşması trafiği yeniden artırmış, yaklaşık bir ay sonra saldırıların yeniden başlamasıyla geçişler sert biçimde azalmıştı. Habere göre boğazı kullanan gemilerin çoğu konum vericilerini kapatıyor. Bu davranış, kamuya açık gemi izleme verilerinin bütün hareketi göstermediği anlamına geliyor; yine de Kpler'ın gördüğü geçiş sayısı, savaş öncesi akışın çok altında. Konumunu gizleyen gemilerin varlığı, izleme sayısının bütün trafiği kapsamadığını gösteriyor; haberde görünmeyen geçişlerin toplamı verilmiyor. Şirketten Matthew Wright, ham petrol ticaretine yönelik tehdidin krizin başından bu yana en ağır düzeyde olduğunu söyledi. Sayılar, boğazın tümüyle kapalı olduğunu değil, geçişin az sayıda gemi ve daha düşük görünürlükle sürdüğünü anlatıyor.[1]
Kızıldeniz sapması da saldırılarla karşılaştı
Hürmüz'deki akış azalınca Suudi petrolünü taşıyan bazı tankerler, krallık ile Batı Afrika arasında Kızıldeniz üzerinden ilerleyen hatta yöneldi. Ancak Husi hareketi 20 Temmuz'da Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz limanlarına abluka ilan ettiğini söyledi; Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları kurumu da son hafta içinde gemilere yönelik birkaç saldırı bildirdi. Kpler cumartesi günü Babülmendep'ten 28 emtia gemisinin geçtiğini, bunlardan altısının konum vericilerini kapattığını belirledi. Bölgedeki toplam trafik saldırı öncesinin yaklaşık yarısına inerken Asya'ya giden ham petrol yüklemeleri günde yaklaşık dörde, savaşın başından bu yana en düşük düzeye geriledi. Tanker sahipleri kuruluşu Intertanko da deniz taşımacılığının genişleyen, kötüleşen ve giderek karmaşıklaşan bir güvenlik durumuyla karşılaştığını bildirdi. Bu gelişmeler sürerken İran, Umman'la Hürmüz'de ayrı giriş ve çıkış şeritleri içeren üçüncü bir deniz yolu üzerinde çalışıyor. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi görüşmelerin sonuçlandırılmak üzere olduğunu, sözcü İsmail Bakai ise iki tarafın kabul edeceği bir güzergâh için anlayışa yaklaşıldığını açıkladı. Ayrıntılar henüz yayımlanmadı.[1], [2]
Umman güzergâhı ile ABD görüşmeleri ayrı dosyalar
Yeni deniz yolu çalışması, İran ile ABD arasında daha geniş bir anlaşma yapıldığı anlamına gelmiyor. Al Jazeera'nın pazartesi günkü canlı sayfasında Bakai, Tahran'ın o sırada ABD ile görüşme yürütmediğini söyledi. Donald Trump ise bir anlaşmanın yakın olduğunu ve müzakerelerin aynı gün başlayacağını açıkladı. İranlı sözcünün etkin olduğunu bildirdiği tek kanal, Umman'la yeni Hürmüz güzergâhı üzerine yapılan görüşmelerdi. Tahran ayrıca 17 Haziran'da ABD ile imzalanan mutabakat metnine uyulmasını istedi. Bu açıklamalar, boğazın açılması, Umman'la güzergâh düzenlemesi ve Washington'la müzakerenin Tahran tarafından ayrı başlıklar olarak sunulduğunu gösteriyor. Deniz trafiğindeki son sayılar da diplomatik söylemden ayrı bir mevcut durumu ortaya koyuyor: gemiler az sayıda geçiyor, alternatif hat da saldırılarla karşılaşıyor ve yeni şeritlere ilişkin ayrıntılar açıklanmış değil. Pazartesi günü itibarıyla taraflar, ABD görüşmelerinin başlayıp başlamadığı konusunda dahi ortak bir anlatı sunmuyor. Dolayısıyla Umman'la yürütülen güzergâh çalışması, Washington'la müzakerenin başladığına ilişkin ortak bir duyuru oluşturmuyor.[2], [3]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
