Amman'da Mescid-i Aksa için acil bakanlar toplantısı, Kiev'e balistik füze saldırısı ve Sudan yardımında daralan desteğe ilişkin Kızılhaç uyarısı, üç ayrı sahnede baskı ile kurumsal cevabı yan yana getiriyor.
Jeopolitik··Sabah
Amman'da Mescid-i Aksa için acil bakanlar toplantısı
Ürdün Dışişleri Bakanı Eyman Safedi, Kudüs'teki Mescid-i Aksa ve Kubbetü's-Sahra çevresinde oluştuğunu söylediği tehdide karşı çarşamba günü Amman'da acil bir bakanlar toplantısı düzenliyor. The Irish Times'ın aktardığına göre toplantıya Arap Ligi dışişleri bakanlarının yanı sıra Türkiye, Endonezya, Malezya ve Pakistan da katılıyor. Ürdünlü yetkililer, 23 Temmuz'da aralarında Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir'in de bulunduğu 2.000'den fazla İsraillinin Mescid-i Aksa avlusuna girip namaz kıldığını ve dinî ayinler düzenlediğini bildirdi. Yetkililer bunu, alanda yalnızca Müslümanların ibadetine izin veren mevcut düzenlemenin modern tarihteki en ağır çiğnenmesi olarak nitelendirdi. Safedi, gelişmenin sürekli ve tehlikeli bir tehdit oluşturduğunu, Ürdün'ün elindeki her araçla buna karşı koymaya çalıştığını söyledi. Haberde, Ürdün Haşimi hanedanının Kudüs'teki kutsal mekânlar üzerindeki koruyuculuğunun 1994 İsrail-Ürdün barış antlaşmasında yeniden teyit edildiği de hatırlatılıyor. Aynı raporda İsrail hükümetinin bu iddialara verdiği bir yanıt yer almıyor. Böylece Amman'daki acil toplantı, Ürdün'ün diplomasi sahnesinde bir araya getirdiği bölgesel ve İslam dünyasından bakanlarla, kutsal mekânlar düzenine yönelik baskıyı kurumsal bir yanıtla karşılama adımı olarak öne çıkıyor.[1]
Kiev'de balistik füze saldırısı ve can kaybı
Aynı günlerde askerî baskı, Ukrayna başkentinde somut bir saldırı olarak görüldü. Kiev askerî yönetimine göre Rusya'nın başkente düzenlediği balistik füze saldırısında bir kişi öldü, beş kişi yaralandı. Yönetim iki ilçede depo binalarının alev aldığını ve tehlikenin yüksek kaldığını bildirdi. Kiev Belediye Başkanı Vitali Klitschko, Telegram üzerinden hava savunma birimlerinin saldırıyı püskürtmek üzere devreye girdiğini ve enkaz altında kişilerin bulunabileceğini duyurdu. Başkentte bir müstakil ev de hasar gördü. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, balistik füze önleyicilerinin eksikliğinin Rusya'yı can alan bu tür saldırılar düzenlemeye teşvik ettiğini söyledi. Al Jazeera'ya göre bu hafta Rusya ve Ukrayna'da yapılan saldırılarda en az 27 kişi ölmüştü. Birleşmiş Milletler insan hakları gözlemcileri ise sivil ölümlerin Şubat 2022'deki işgalden bu yana en yüksek düzeye çıktığını kaydetti. Saldırının hemen ardından görülen kurumsal yanıt, hava savunmasının devreye sokulması, belediye ve askerî yönetim açıklamaları ile başkanın önleyici stoklara işaret eden değerlendirmesi oldu; bunlar sivil ölümler, yangın ve enkaz riskini kamuoyuna ve müttefiklere iletmenin yolları olarak öne çıkıyor.[2]
Sudan yardımında daralma uyarısı ve üç sahnedeki ortak hat
Üçüncü sahne, silahlı çatışmanın yıllara yayılan insani yükü ve yardım kurumlarının daralan alanıdır. Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu'nun Sudan özel temsilcisi Derk Segaar, Sudan'ın dünyanın en büyük insani krizlerinden biri olduğunu, aynı zamanda en çok göz ardı edilenlerden biri olarak kaldığını söyledi. Al Jazeera'nın aktardığı rakamlara göre 35 milyon kişi insani yardıma muhtaç; 9 milyon kişiden fazla ülke içinde yerinden edildi, 4,5 milyon kişi Sudan dışına çıktı. Armed Conflict Location and Event Data verilerine göre en az 59.000 kişi öldü. En ağır etkilenen bölgeler Kuzey, Batı ve Güney Kordofan ile Darfur ve Hartum. Çatışma Nisan 2023'te Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasında başladı ve 1.200 günü aştı. Segaar, insani desteğin daralmasının toplulukların hayatlarını yeniden kurma çabalarını tehdit ettiği uyarısında bulundu. Amman'daki acil bakanlar toplantısı, Kiev'deki balistik saldırı ve Sudan'a ilişkin bu yardım uyarısı, farklı coğrafyalarda baskının nasıl karşılandığını yan yana koyuyor: biri dışişleri bakanlarını bir araya getiren diplomasi, diğeri hava savunması ve resmî ölüm bildirimleri, üçüncüsü uluslararası bir yardım federasyonunun destek daralmasına karşı uyarısı. Ortak olan, bu baskıya kurumların, yönetimlerin ve yardım örgütlerinin kamu önünde verdiği yanıtların aynı gündemde görünür olmasıdır.[1], [2], [3]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
