Deniz koridorunda Yemen ve Hürmüz seyrüsefer baskısı
ABD ile Umman-İran hattında Hürmüz görüşmeleri sürerken Yemen açıklarında Hindistan bayraklı bir gemi battı; İranlı komutanlar da ateşkes döneminde füze ve insansız hava aracı üretiminin arttığını öne sürdü.
Jeopolitik··Sabah
Hürmüz'de ilerleme iddiası ve açık başlıklar
Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Umman ile İran arasında yürütülen görüşmelerde ilerleme olduğunu ancak nihai bir anlaşmaya varılmadığını söyledi. Hazine Bakanı Scott Bessent anlaşmanın bir iki gün içinde gelebileceğini belirtti. İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bakayi görüşmeleri olumlu ve süren bir süreç diye niteledi; Al Jazeera haberine göre Tahran muhatap olarak yalnızca Umman'ı gösteriyor. Görüşmelerin konusu, Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş şeritlerinin kurulması. Al Jazeera'ya göre çözülmemiş başlıklar boğazın yeniden açılma mekanizması, denizcilik hizmet ücretleri ve güvenlik düzenlemeleri. Rubio, Hürmüz düzenlemesinin kısa vadede gemi güvenliğini ele alacağını, ardından kendisinin İran'ın nükleer silahlanmadan arındırılması olarak tanımladığı nihai anlaşmaya geçileceğini söyledi. Umman arabulucu konumunda. Aynı gün İsrail ile Lübnan arasında ABD arabuluculuğunda ayrı bir görüşme Roma'da yürütüldü. Bölgede gerilim sürüyor: Hindistan bayraklı bir yük gemisi Yemen açıklarında bir mermiyle vuruldu ve Suudi Arabistan'ın Necran Havalimanı bir Husi insansız hava aracı saldırısının ardından uçuşları durdurdu.[1]
Yemen açıklarında batan Hindistan bayraklı gemi
MSV Faize Noore Oliya adlı Hindistan bayraklı gemi, Yemen açıklarında bir mermiyle vurulduktan sonra alabora olup battı. Gemideki 14 kişinin tamamı kurtarıldı; bunların 13'ü Hindistan vatandaşıydı. Saldırıyı kimin düzenlediği belirlenemedi. Hindistan Denizcilik Bakanı Sarbananda Sonowal saldırıyı kınadı ve bölgedeki denizcilerin güvenliği için adım atılacağını söyledi. Hindistan Dışişleri Bakanlığı, bölgedeki ticari gemilere yönelik saldırıları kaygı verici bulduğunu açıkladı ve uluslararası su yollarında serbest seyrüseferin bir an önce yeniden sağlanmasını istedi. Yemen'in Suudi destekli ve uluslararası tanınan hükümetine bağlı ulaştırma bakanlığı, Reuters'a göre saldırıyı patlayıcı yüklü bir tekne kullanan İran destekli Husilerin düzenlediğini öne sürdü; Husiler olayla ilgili açıklama yapmadı. Husiler 20 Temmuz'da Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz limanlarına abluka ilan etmişti. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları kurumu son günlerde bölgedeki gemilere yönelik birkaç saldırı bildirdi. Şubat sonundaki ABD ve İsrail saldırılarından bu yana İran Hürmüz Boğazı'nı kapattı; bazı tankerler Suudi petrolünü Kızıldeniz üzerinden taşımaya yönelmişti.[2]
Ateşkes döneminde üretim iddiaları ve koridor baskısı
İranlı komutanlar, ateşkes ve mutabakat zaptı dönemini silah üretimi ile onarım için kullandıklarını öne sürdü. Ordu sözcüsü Muhammed Ekraminia, mutabakat zaptının sağladığı dönemden azami ölçüde yararlandıklarını; teçhizat teslim aldıklarını, yeni ekipman ithal ettiklerini ve hasarlı sistemleri onardıklarını söyledi. Vekâleten savunma bakanı Mecid İbn-i Rıza, füze ve insansız hava aracı üretiminin tek gün bile durmadığını, insansız hava aracı üretiminin savaş öncesi düzeyin üç katına ulaştığını ileri sürdü; bu iddia için rakam vermedi. Devrim Muhafızları sözcüsü Hüseyin Muhibbi, füze üretim hızının ateşkes boyunca arttığını, muharebe deneyiminin isabeti iyileştirdiğini söylemişti. Eski üst düzey komutan Hüseyin Kanani Mukaddem yerli üretimin ve kalitenin geliştirildiğini, mevcut füzelerin menzil ve harp başlığı gücünün artırıldığını, stokların yeraltı füze ve insansız hava aracı şehirlerinde tutulduğunu belirtti. Al Jazeera bu beyanların bağımsız olarak doğrulanmadığını belirtiyor. Haziranda ABD basınında yer alan bir değerlendirmeye göre İran savaş öncesi füze stokunun yaklaşık yüzde 70'ini, insansız hava aracı envanterinin yaklaşık yüzde 40'ını koruyor. Mutabakat zaptı haziran 2026'da imzalanmıştı ve şu anda askıya alınmış durumda; savaş 28 Şubat 2026'da başlamıştı. Aynı dönemde Washington ve Tahran Hürmüz'ün yeniden açılması konusunda farklı tonlarda konuşurken, Yemen açıklarında Hindistan bayraklı bir gemi battı ve bazı tankerler Hürmüz kapanınca Kızıldeniz rotasına kaymıştı. Üç haber birlikte, Hürmüz ile Kızıldeniz deniz koridorunda seyrüsefer güvenliğinin hem diplomasi masasında hem de silahlı gerilim altında kaldığını gösteriyor.[3], [1], [2]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
