Ödeneğe eklenen koşul
Dışişleri Bakanlığı ile Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı, Kongre'nin aşı için ayırdığı 600 milyon dolar tutarındaki ödeneği Gavi'ye açarken Dünya Sağlık Örgütü'nün bu ittifak üzerinden Amerikan kaynağı almasını engelledi. Duyuruyu Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Sağlık Bakanı Robert Kennedy Jr. birlikte yaptı ve desteğin sürmesi için Gavi'nin cıva içeren aşıların yerine cıvasız alternatifler koyma yönünde çalışması koşulu getirildi.[1]
Burada bağlayıcı olan, tutara eklenen uygunluk şartı. Bir ödenek serbest bırakıldığında iş biter; uygunluk şartı ise para her aktarıldığında yeniden uygulanır ve alıcı kurumun kimi finanse edebileceğini belirler. Daha sade bir açıklama da mümkün: karar, iki yıl süren bir bütçe tıkanıklığının teknik çözümü ve aşı içeriğine dair yerel siyasetin gereği olabilir.[1]
Davranışını değiştirmek zorunda olan taraf
Koşulu karşılamak zorunda olan taraf Gavi. Dünya Sağlık Örgütü ise dolaylı bir kaynak kanalını, kendi aldığı bir karar olmadan, bir aracı kurumun uygunluk kuralları değiştiği için yitiriyor. Ölçek farkı bu kaybı somutlaştırıyor: Amerikan katkısı 2019'da 400 milyon dolar üzerindeydi, bu örgüt bütçesinin yaklaşık yüzde 15'iydi ve yıllık bütçe yaklaşık 3,4 milyar dolar.[1]
Koşulun gerçekten bağlayıcı olup olmadığı, gözlenebilir bir yerde belli olacak: Gavi'nin satın alma kararları. Gavi yıl sonuna kadar cıva içeren aşıların tedarikine ilişkin yayımlanmış bir değişiklik açıklarsa koşul davranış değiştirmiş olur. Böyle bir değişiklik yayımlanmazsa ödenek serbest bırakılmış, kural ise uygulanmamış olur.[1]
Aracı kurum üzerinden kurulan emsal
Bir bağışçının, çekildiği kurumu hâlâ finanse ettiği bir ittifakın uygunluk kuralları üzerinden dışarıda tutması, doğrudan kesintiden farklı bir yetki kullanımıdır: karar bağışçıda kalır, uygulama yükü aracı kurumun üzerine geçer. Trump 2020'de katkıyı durdurdu, Biden Ocak 2021'de kararı geri aldı, Trump ise 20 Ocak 2025'te çekilmeyi duyurdu; bu kez kural, çekilmenin ulaşamadığı yere uzanıyor.[1]