Kürsüde söylenen

Tokayev, 25 Temmuz'da Omsk'ta toplanan Rusya-Kazakistan Bölgeler Arası İşbirliği Forumu'nda, “belki de bu çatışmayı dondurup İstanbul formülü 2.0'a dönmenin zamanı geldi” dedi ve güvenceleri “Rusya dahil büyük güçlerin güvenlik garantileri” olarak tarif etti. Aynı konuşmada Putin'in “azami diplomatik esneklik” gösterdiğini belirtti ve “buna bir son verilmeli” diye ekledi. Bir kefede: Moskova'nın en yakın ortaklarından birinin, ev sahibinin yanında ve alenen bir bitiş biçimi adlandırması. Öbür kefede: bu sözlerin bir taahhüde değil, bir öneriye ait olması.[1]

Bu çerçeveyi yeniden çağıran Tokayev, onun geçmişini de devralıyor. Habere göre Moskova ile Kiev, 2022 işgalinin ardından İstanbul'da görüşmüş, 2025'te yeniden bir araya gelmiş ve iki tur da bir dönüm noktası üretmemişti. “2.0” eki bunu kabul eder: yeniden çağrılan şey, sonuç vermiş bir süreç yerine tanınmış bir usuldür. Bu bir kusur olmak zorunda değildir. Tanınmış bir usul, tarafların yeniden masaya oturmak için gerekçe icat etmesini gerektirmez; hangi konuların hangi sırayla ele alınacağı zaten bilinir.[1]

Taraf ve garantör aynı koltukta

Önerinin asıl yapısal sorunu güvence bölümünde. Tokayev güvenceleri büyük güçlere bağlarken Rusya'yı da bu kümeye koyuyor. Bir dondurma anlaşmasında hattı aşma gücü en yüksek ülke ile hat aşıldığında güvenceyi işletecek ülke aynıysa güvence, bağlayıcı bir yükümlülük olmaktan çıkar ve o ülkenin seçimine kalır. Bu tür yapılarda genellikle üçüncü bir öge eksiktir: hattı ölçen, aşılmasını belgeleyen ve bulgusunu çatışan ülkelerden bağımsız yayımlayan bir gözlem düzeni. Öneride böyle bir ögenin adı geçmiyor.[1]

Karşı okumayı da tartmak gerekir. Dondurma, ölümleri azaltıp yanlış hesap riskini düşürebilir; kusurlu bir düzenlemenin hiç düzenleme olmamasından iyi olduğu durumlar vardır. Aynı öneri, mevcut hattı eşitsiz biçimde sabitleyip zaman kazandırmaya da yarayabilir. Bu iki okuma arasında bugün seçim yapmayı sağlayacak bir veri yok, çünkü haberde Putin'in yanıtı ile Kremlin'in ve Ukrayna'nın tepkisi bulunmuyor. İzlenecek şey, sözün tekrarı değil: adlandırılmış katılımcıları ve bir gözlem yöntemi olan bir izleyen biçimin duyurulup duyurulmadığı.[1]