Zhurong seleniti geç dönem Mars suyuna işaret ederken tuz seven bir arke düşük basınçlı tuzlu suda çoğaldı
Hakemli Zhurong verileri seleniti yaklaşık 757 milyon yıl yaşındaki arazide yerleştiriyor; bioRxiv'deki bir laboratuvar çalışması ise Haloferax volcanii'nin 24 milibarda perklorat çözeltisinde 160 gün çoğaldığını bildiriyor.
Bilim··Öğle
Orta Amazon dönemi arazisinde alçıtaşı kristalleri
Nature Astronomy dergisinde yayımlanan çalışmada Jiacheng Liu ve meslektaşları, Çin'in Zhurong gezginindeki lazer ve kızılötesi spektrometrelerin güney Utopia Planitia'da iri alçıtaşı kristalleri saptadığını bildiriyor. Bu türden selenit yalnızca yoğun tuzlu suyun kristalleşmesiyle oluşur; bu da Mars'ta sıvı suyu gezegenin ıslak erken döneminden çok daha sonraya taşır. Ekip, mineral katmanının birikmesi için 6,25 ile 25 arasında su gerekeceğini hesaplıyor ve araziyi krater sayarak tarihlendiriyor; yaklaşık 757 milyon yıllık yaşın belirsizliği de bu yöntemin belirsizliği. Önerdikleri kaynak, volkanik ısıyla eritilip yukarı itilen yeraltı tuzlu suyu; mineral kanıtı bu yoruma izin veriyor, onu doğrulamıyor. Zhurong, Mars'ta mayıs 2021'den 2022'de sessizleşene kadar çalıştı ve hakemli makale onun kaydettiklerini yeniden çözümlüyor. İddia mineralojik: kristaller ve krater sayımına dayalı yaş, geç bir sıvı su ortamına izin veriyor; durgun bir yüzey okyanusunu ya da bugünkü yaşanabilirliği kanıtlamıyor. Okuyucu için önemli olan, bulgunun hangi soruyu yanıtladığını net tutmak: geçmiş su kimyası, bugünkü yaşam değil.[1]
Mars'a yakın laboratuvar basıncında tuz seven bir arke
Florida Üniversitesi'nden Adam Robinson ve meslektaşları, Haloferax volcanii'yi litrede 225 gram tuz içeren suda, 21 santigrat derecede ve 24 milibar basınçta, oksijensiz ortamda, nitrat ve klorat eklenmiş olarak 160 gün tuttu. Büyüme, 1.013 milibardaki denetim gruplarına göre yavaştı ama gerçekleşti: besiyerinin bulanması, nitrat ve perkloratın biyolojik indirgenmesi ve elektron mikroskobunda görülen yaygın biyofilm bunu gösteriyor. Robinson, sonuçların hayatta kalmanın ötesine geçip etkin büyümeye işaret ettiğini söylüyor; tuz seven aşırı ortam canlıları için bunu gösteren çalışma az. Çalışma bioRxiv'de yayımlandı ve hakem denetiminden geçmedi. Düzenek Mars'tan iki noktada ayrılıyor ve ekip bunları kendisi belirtiyor: besiyerinde karbon kaynağı olarak maya özütü vardı, Mars bunu sunmuyor; basınç ile sıcaklık ikilisi de gezegenin izin verdiğinden cömert olabilir. Edinburgh Üniversitesi'nden Sean McMahon, Mars yüzeyindeki basıncın 6 ile 12 milibar dolayında olduğunu, bu değerlerde suyun sıvı kalamayacağını, 24 milibarın makul olduğu yüzey altındaysa sıcaklıkların donma noktasının epey altında seyrettiğini belirtiyor. Mars yüzeyinin altında tuzlu su cepleri bulunup bulunmadığı açık bir soru. Laboratuvar zarfı, gezegenin bugünkü yüzey koşullarını bire bir kopyalamıyor.[2]
Geçmiş su kimyası ve bugünkü laboratuvar sınırları
İki haber aynı yaşanabilirlik sorusuna oturuyor ama aynı yoldan yanıt vermiyor. Zhurong'un seleniti, yaklaşık 757 milyon yıl yaşındaki arazide geç dönem sıvı suyunu mineral bir olasılık olarak yeniden açıyor; önerilen volkanik tuzlu su kaynağını kristaller doğrulamıyor, ona izin veriyor. Haloferax deneyi ise tuz seven bir arkenin düşük basınç, yüksek tuz ve perklorat kimyası altında 160 gün çoğalıp çoğalamayacağını sınıyor; ekip bu denetimli koşullarda etkin büyüme bildirirken karbon kaynağı ile sıcaklık-basınç ikilisini Mars'a göre boşluk olarak adlandırıyor. Bir hat jeolojik ve hakemli; diğeri model organizma olarak bilinen bir aşırı ortam canlısı üzerine laboratuvar önbaskısı. İkisi de bugün Mars'ta canlı hücre göstermiyor ve yüzey altında tuzlu su ceplerinin varlığını da kapatmıyor. Yan yana okunduklarında olası geç bir sulu geçmişi, tek bir aşırı ortam canlısı için bugünkü deneysel zarftan ayırıyorlar; bu da mineral kanıttan yaşam iddiasına tek adımda kayan yaşanabilirlik konuşması için yararlı bir bağlam. Okuyucu için net çizgi şudur: bir tarafta geçmiş su kimyasına dair mineral izin, öbür tarafta denetimli laboratuvar zarfında büyüme.[1], [2]
