İnce parçacık kirliliği ve kentsel ağaç salınımları bitki kimyasını değiştiriyor
PM2.5 kirliliğinin bitkilerin artan karbondioksitten sağladığı su kullanım verimliliğini zayıflattığı bulundu; Pekin'de yapılan ayrı bir çalışma ise söğüt ve kavakların kentin ozona dönüşen tepkinliğinin yarısından fazlasını sağladığını gösteriyor.
Bilim··Öğle
Kentsel ağaçların ozon oluşumundaki payı
Pekin genelinde 2021 yılının mayıs ve temmuz ayları arasında toplanan hava örnekleri, kentsel bitki örtüsünün şehirdeki uçucu organik bileşiklerin yaklaşık yüzde 10'unu sağladığını, ancak ozona dönüşen tepkinliğin yüzde 52'sini oluşturduğunu gösteriyor. Hakem değerlendirmesinden geçen ve Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmaya göre bu tepkinliğin başlıca kaynağı, kentteki ağaçların yaklaşık yüzde 35'ini oluşturan söğüt ve kavakların saldığı izopren bileşiği. Çalışma, bu tepkinliğin artan hava sıcaklığıyla keskin biçimde yükseldiğini buldu.[1]
Sıcaklık artışının kimyasal etkisi
Sıcaklığın 35 °C'ye çıkması, bitki kaynaklı bileşiklerin hidroksil tepkinliğini 20 °C'dekinin 7 katına çıkararak bitki örtüsünün bu tepkinlikteki payını yüzde 21'den yüzde 74'e yükseltiyor. Ekibin incelediği 24 büyük kentin bazılarında bu oran daha yüksek; araştırmacılar örneğin Sydney'de ağaçların yaklaşık yüzde 65'inin izopren saldığını saptadı. Ortak yazar Bin Yuan, ulaşılan sonuçların başta ekibe bile şaşırtıcı geldiğini belirtiyor.[1]
Parçacık kirliliği ve su kullanım verimliliği
Nature Climate Change dergisinde yayımlanan ayrı bir araştırmada ise PM2.5 kirliliğinin, bitkilerin son yıllarda yükselen karbondioksit sayesinde elde ettiği su kullanım verimliliği kazançlarını zayıflattığı ortaya kondu. Ağaç halkası izotopları, akı ölçümleri ve uydu verilerini birleştiren ekip, kirliliğin yapraklara ulaşan kullanılabilir ışığı azaltarak fotosentezi baskıldığını buldu; yazarlar, aerosol süreçlerini dışarıda bırakan mevcut ekosistem modellerinin bu etkiyi kaçırdığını savunuyor.[2]
