La Palma’da kısa kozmik patlamaları izleyecek dört teleskop açıldı
İspanya’nın La Palma adasında dört büyük Cherenkov teleskobunun açılışı 15 Ekim’de yapıldı. Başka gözlemevlerinden gelen uyarılara hızla yönelmek üzere tasarlanan aygıtlar, yüksek enerjili kozmik olayların yerini birlikte belirleyecek. İlk teleskoba eklenen üç aygıtla kuzey yerleşkesinin büyük teleskop grubu tamamlandı. Aynı alandaki Gran Telescopio Canarias ise hedefleri farklı dalga boylarında inceleyecek.
Bilim··Sabah
Kuzey gözlemevinin dört büyük aygıtı açıldı
İspanya’nın Kanarya Adaları’ndaki La Palma adasında, Roque de los Muchachos Gözlemevi’nin dört büyük Cherenkov teleskobunun açılışı 15 Ekim’de yapıldı. Aygıtlar, gamma ışını gökbilimine yönelik uluslararası Cherenkov Teleskop Dizisi Gözlemevi’nin kuzey yerleşkesindeki büyük teleskop grubunu tamamlıyor. Açılışa 11 ülkeden katılımcıları bir araya getiren bilimsel birlik ev sahipliği yaptı. Bu dört teleskop, gelecekteki kuzey gözlem ağının bir parçasını oluşturacak.[1], [2]
Dört aygıttan ilki 2018’de açılmış, ardından ayar ve bilimsel sınama sürecine girmişti. Diğer üç teleskobun katılmasıyla bu alt grup tamamlandı. Büyük Boyutlu Teleskop anlamındaki LST kısaltmasıyla anılan aygıtlar, gözlemevinde kullanılacak üç teleskop türünden biri. Görevleri, ağın inceleyeceği gamma ışınlarının daha düşük enerjili bölümünü saptamak.[2]
Kanarya Adaları Astrofizik Enstitüsü Direktörü Valentín Martínez, aygıtların başka gözlemevlerinin saptadığı kısa kozmik patlamalara hızla yanıt vermek üzere tasarlandığını anlattı. Bu teleskoplar, aynı yerleşkedeki geleneksel teleskopları örten koruyucu kubbeler olmadan duruyor. Hızla yön değiştirebilmeleri, gözleme başlamak için az zaman bırakan kısa olayları izlemeye yardımcı olacak. Uyarının gösterdiği gökyüzü bölgesine dönmeleri bu nedenle tasarımın temel görevleri arasında.[1], [2]
Gamma ışınları Dünya atmosferiyle etkileştiğinde çok sönük Cherenkov ışığı oluşuyor. Büyük aynalar bu ışığı toplayarak onu doğuran gökbilim olayına ilişkin bilgi elde ediyor. Teleskopların her biri ayrı çalışabiliyor. Dördünün birlikte kullanılması ise yüksek enerjili olayın gökyüzündeki yerini belirlemeye ve enerjisini ölçmeye yardımcı olacak.[1], [2]
Aynı hedefleri başka teleskoplar da izleyecek
Roque de los Muchachos’taki diğer aygıtlardan Gran Telescopio Canarias, gamma ışını teleskoplarının yerini belirlediği hedefleri başka dalga boylarında inceleyecek. La Palma için planlanan orta boy teleskoplar da daha sonra kuzey ağına katılacak. Martínez, büyük teleskopların her biri için 25–30 milyon euro yatırım gerektiğini belirtti. Avrupa Güney Gözlemevi ise bu uluslararası gözlemevinin Şili’deki diğer yerleşkesinin yapımında görev alıyor.[1], [2]
Açılışa uluslararası delegasyonlarla birlikte Nobel ödüllü fizikçi Takaaki Kajita da katıldı. Martínez, yerel kurumların ve Kanarya Adaları toplumunun projeye verdiği desteğe teşekkür etti. Büyük teleskoplar, gözlemevinin kullanacağı farklı boyutlardaki aygıtlar arasında yer alıyor. Kuzey yerleşkesinin bu grubu, ilk teleskobun sınama dönemini izleyen üç yeni aygıtla tamamlandı.[2]
