Maskeden koltuğa
Roundabout’ın Todd Haimes Theatre’daki Hastalık Hastası yapımı, Argan’ı bir maskenin içinden çıkarıyor. Bill Irwin hem uyarlamayı yazmış hem başrolü üstlenmiş; yönetmen Brandon J. Dirden. Joey Sims’in anlattığı açılışta Irwin dekoru sahneye çağırıyor, öteki oyuncular onun bedeninden bağırsakları andıran kırmızı şeritler çekiyor. Bir hastanın kendi bedeni üzerine kurduğu hâkimiyet hayali, daha başlangıçta bütün oyuncuların katıldığı bir sahne işine dönüşüyor. Bu açılışı, oyunun komik hareketini paylaştırmak için güçlü bir imkân olarak okuyorum.[1]
Sims’in eleştirisinde sonraki düzen daha durağan: Argan çoğunlukla oturuyor ve çevresindekilere tepki veriyor. Eleştirmen, fiziksel komedisiyle tanınan Irwin’den daha fazlasını beklediğini açıkça söylüyor. Burada değerlendirmenin ölçüsünü de görmek gerekiyor. Hareketli açılıştan sonra oturan bir Argan, hastalık takıntısının eve yüklediği ataleti görünür kılabilir. Aynı tercih, sahnedeki alışveriş yeterince değişmiyorsa başrolü yalnızca tepki veren bir merkeze de sıkıştırabilir. İkinci ihtimal benim çıkarımım; durağanlığın bilinçli bir karakter tercihi olması da makul bir açıklama.[1]
Bu yüzden koltuktan çok, koltuğun çevresindeki söz ve hareket dolaşımı ilgimi çekiyor. Sims, Rachel Bloom’un Toinette olarak alaycı ara sözlerini etkili buluyor, fakat Argan ile hizmetçisi arasındaki bağı sönük görüyor. Bu iki yargı birlikte düşünülmeli. Tek tek repliklerin gülünç olması, iki oyuncunun her karşılaşmada birbirinin konumunu değiştirdiği bir ilişkiyi kendiliğinden kurmuyor. Benim için ölçü, bir sözün ardından sahnede kimin karar verebildiği: Argan’ın talebi Toinette’i mi yönlendiriyor, hizmetçinin cevabı hastanın kurduğu düzeni mi yerinden oynatıyor?[1]
Topluluğun el değiştiren oyunu
Eleştirinin daha canlı bulduğu genç âşıklar bu ölçü için aynı yapımın içinden bir karşılaştırma sunuyor. Daniel Croix Henderson’ın Cleante’ı ile Ava Lalezarzadeh’ın Angelique’i, Sims’in gözünde komedinin enerjisini taşıyor. Buradan bütün temsilin temposuna ilişkin kesin bir hüküm çıkarmıyorum. Yine de genç çiftin ilişkisi ile Argan–Toinette ilişkisinin farklı karşılanması, başrol oyuncusunun hareket miktarından daha somut bir soruya götürüyor: Bir sahnede oyuncular birbirinden ne talep ediyor ve bu talep karşıdakini ne kadar değiştirebiliyor?[1]
Yan rollerdeki beceri de bu dağılımın parçası. Sims, Brooks Ashmanskas’ın gösterişli komedisini, Crystal A. Dickinson’ın Beline olarak hesapçı tavrını ve Hiram Delgado’nun Thomas’ını anıyor. Bunları başrolün çevresine dizilen ayrı numaralar gibi okumak, oyuncu topluluğunun asıl imkânını küçültür. Bir topluluk komedisinde yan rolün gelişi, merkezdeki kişinin bir sonraki davranışını zorlayabildiğinde değer kazanır. Bu dramaturjik ölçü, ayrı komik numaraların aynı sahnenin akışına nasıl bağlandığını sorgulamaya yarar.[1]
Açılıştaki kırmızı şeritler bu açıdan iyi bir başlangıç noktası: bir oyuncunun bedeni, diğerlerinin eylemine bağlanıyor. Ben Hastalık Hastası’nın sahne üzerindeki kuvvetini bu karşılıklı bağımlılıkta ararım. Argan oturabilir; çevresindeki her geliş onun küçük iktidarını yeniden pazarlığa açıyorsa koltuk da hareket üretir. Sims’in eleştirisi, bu alışverişin genç âşıklarda daha iyi çalıştığını düşündürüyor. Buradaki dramaturjik soru da bu: Açılışta topluluğa dağıtılan eylem, sonraki karşılaşmalarda başrolün alışkanlıklarını değiştirecek kadar dolaşabiliyor mu?[1]