Rus gazı doğuya yönelirken yaptırımlar ve deniz anlaşmazlıkları sıkılaşıyor
Yaptırımlı Rus LNG’si Çin’e ulaşırken AB 33 bankaya işlem yasağı getirdi; Putin Avrupa gemilerine karşılık verme tehdidinde bulundu, Japonya da Iturup ziyaretini protesto etti.
Jeopolitik··Akşam
Kamçatka koyundan Çin’e LNG
CNN, ABD yaptırımı altındaki Arctic LNG-2 tesisine bağlı bir limandan yola çıkan Christophe de Margerie tankerini Kuzey Deniz Yolu boyunca Kamçatka’daki Beçevinskaya Koyu’na kadar izledi. Uydu görüntüleri, tankeri gemiden gemiye aktarmalara özgü bir düzende yüzer depolama birimine bitişik gösteriyor; CNN’e göre gemi kara listeye alınmış yükünü bu birime boşalttıktan sonra Arktik’e geri döndü. Yaptırım altındaki ikinci tanker Arctic Mulan daha sonra aynı birimden yükleme yaptı, koyda takip cihazını yaklaşık bir gün kapattı ve Çin’in güneyindeki Beihai limanına gitti. Ticaret istihbaratı şirketi Kpler’in kıdemli çözümleyicisi Charles Costerousse, Beihai’deki bir terminalin geçen eylülden bu yana yaptırım altındaki Rus yükleri için ayrıldığını söyledi. Norveç merkezli Centre for High North Logistics’in derlediği gemicilik verilerine göre, Moskova’nın denetimindeki yol üzerindeki uluslararası geçişe Ukrayna’nın kapsamlı işgalinden bu yana Çin ticareti egemen. Aynı aktarma düzeni temmuzda da yinelendi; yaptırımlı gaz, buz kırıcı eşliğinde açılan kısa yaz penceresinde doğuya kayıyor.[1]
33 bankaya işlem yasağı
Avrupa Birliği’nin 21 yaptırım paketinde kararlaştırılan banka listeleri, Skadden’ın aktardığına göre perşembe günü işlerlik kazandı. 33 Rus kredi ve finans kuruluşu 833/2014 sayılı Tüzük’ün XIV. Ekine eklenerek işlem yasağı kapsamına girdi. Kırgızistan’daki bir banka, listeden çıkarılan bir Azerbaycan bankasının yerine XLIV. Eke alındı; XLV. Eke ise 17 kredi, finans, ödeme ve kripto varlık kuruluşu ile Birleşik Arap Emirlikleri’nde FZE veya FZCO olarak kayıtlı 5 ticaret şirketi girdi. Konsey paketi 23 Temmuz’da kabul etmiş, metinler Official Journal’da yayımlandıktan bir gün sonra 24 Temmuz’da yürürlüğe girmiş ve banka listelerine 3 haftalık bir gecikme tanınmıştı. Aynı pakette sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatlarına ilişkin üç aylık bildirim 25 Ağustos’ta başlıyor; yeni kısıtlanan ithal ürünler için tasfiye süresi 25 Ekim’de kapanıyor. Finans kanallarının daraltılması, Kamçatka üzerinden Çin’e giden LNG rotasıyla aynı haftada okunduğunda, yaptırım baskısının hem gemi hem de banka kanalından sıkıldığını gösteriyor.[2], [1]
Gemi el koyma tehdidi ve Iturup
Vladimir Putin, Pasifik’teki donanma tatbikatını izlerken Batılı ülkelerin Rus ticari gemilerine el koymasını korsanlık ve haydutluk diye niteledi ve aynı şekilde karşılık vermek zorunda kalacaklarını söyledi. Karşılığın gemilere el konulan sularla sınırlı kalmayacağını, gerekli ve uygun gördüğü her yerde hareket edebileceğini belirtti. Rusya Pasifik Filosu Komutanı Viktor Liina, dost olmayan devletlerin gemilerini denetleyip alıkoyacak yeterli imkânları bulunduğunu ve göreve başlamaya hazır olduklarını bildirdi. Britanya hükümeti, haziranda Manş Denizi’nde Kraliyet Deniz Piyadeleri’nin çıkarma yaptığı yaptırımlı Smyrtos tankerine yönelik işlemin tümüyle uluslararası hukuka uygun yürütüldüğünü savundu; gemi hâlâ Weymouth yakınlarında alıkonuluyor ve kaptanı Ajay Pant Rusya yaptırımlarını çiğnemekle suçlanıyor. Britanya Savunma Bakanlığı’na göre Rusya’nın yaptırımlı petrolünün yüzde 75’ini taşıyan 700’den fazla gemilik bir filosu var. Aynı günlerde Rus devlet medyası Putin’in hem Rusya’nın hem Japonya’nın hak iddia ettiği Kuril zincirindeki Iturup adasını ziyaret ettiğini bildirdi; BBC’ye göre bu, Putin’in adalara ilk ziyaretiydi. Japonya’nın Toshimitsu Motegi’si adaların tarihsel olarak ve uluslararası hukuka göre esasen Japon toprağı olduğunu belirterek ziyareti şiddetle protesto etti. Yaptırımlı gazın Çin’e akması, AB banka yasağı, gemi el koyma restleşmesi ve Iturup ziyareti, deniz ve ada hatlarında aynı anda sıkışma ve karşı hamle üretildiğini gösteriyor.[3], [4]
