Taliban'ın beşinci yılında açılım çağrısı ve daralan kadın hakları
Taliban yönetimi Washington'a büyükelçiliğini yeniden açma ve yatırım yapma çağrısı yaparken Afgan kadınlar eğitim ve hareket kısıtlamalarını anlatıyor; fon kesintileri ankete katılan kadın örgütlerinin yarısından fazlasını kapanma riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
Jeopolitik··Gece
Kabil'den Washington'a yeni çağrı
Taliban'ın yeniden iktidara gelmesinden beş yıl sonra Kabil yönetimi, Washington ile ilişki kurmak için diplomasi ve yatırım başlıklarını öne çıkarıyor. Dışişleri Bakanı Amir Khan Muttaqi, Afganistan'ın ABD ile karşılıklı saygıya dayalı ilişkiler istediğini söyledi. The New York Times'a yaptığı açıklamada savaş döneminin sona erdiğini, Washington'ın Kabil'de diplomatik varlık bulundurabileceğini ve madenlere, barajlara ve yollara yatırım yapabileceğini anlattı; Amerikan askerlerinin geri dönmesini ise dışladı. Çağrı, yönetimin Rusya, Özbekistan ve diğer komşularla bağ kurarak yalıtılmışlığını azaltmaya çalıştığı bir dönemde geldi. Atlantic Council'den Michael Kugelman, Afganistan'ın maden zenginliğinin ekonomik çıkarlara odaklanan bir ABD yönetimine çekici gelebileceğini belirtiyor. Geçmiş deneyim bu önerinin güçlüğünü de gösteriyor: ABD 2004 ile 2021 arasında Afgan madencilik sektörüne yaklaşık 1 milyar dolar harcadı ve bir devlet denetim kurumu daha sonra çabanın az sonuç verdiği kanısına vardı. Eski diplomat Robin Raphel'e göre yeniden temas, Kabil'de yerinde bir Amerikan varlığı gerektirebilir; bu seçenek Washington'da kolay kabul görmüyor.[1]
Kadınların hayatındaki daralma
Dışarıya açılım çağrısının yapıldığı yıl dönümünde Afgan kadınlar, günlük hayatlarının nasıl daraldığını anlatıyor. BBC'ye konuşan kadınlar, 12 yaşın üzerindeki kızların okula gidemediğini, erkek refakatçi olmadan seyahatin kısıtlandığını ve çocuk yaşta evliliğe hukuki onay ima eden bir yasanın çıkarıldığını söyledi. Afganistan, kızların ortaöğretim ve yükseköğretimden resmen men edildiği tek ülke. Unicef'e göre yaklaşık 2,6 milyon kız 6. sınıftan sonra okula devam edemiyor. Muttaqi, kadınlar için her şeyin yasaklandığı anlatımına itiraz ederek 3 milyon kızın okul ve medreselere gittiğini savundu; kadınların işlerinin yalnızca küçük bir bölümünün ikinci bir duyuruya kadar kısıtlandığını söyledi. Bu yanıt, ortaöğretim ile yükseköğretime erişim sorusunu çözmüyor. Birleşmiş Milletler'in verdiği yüzde 7 istihdam oranı, kısıtlamaların çalışma hayatına da uzandığını gösteriyor. Ortaöğretimini çevrimiçi tamamlayan Shakiba, artık pilot olabileceğine inanmadığını anlattı. Diplomatik ilişki ve yatırım çağrıları devletler arası temas için alan ararken eğitim, hareket ve çalışma üzerindeki kurallar kadınların önündeki alanı daraltmayı sürdürüyor.[2]
Kadın örgütlerinde fon daralması
Hak kısıtlamalarına, kadınlara ulaşan yardım ağlarının zayıflaması eşlik ediyor. UN Women'ın Afganistan'da anket yaptığı 74 kadın örgütünün yarısından fazlası bir yıl içinde faaliyetlerini askıya alabileceğini ya da kapanabileceğini bildirdi. Örgütlerin yaklaşık dörtte üçü 2025'te bütçe kesintisi yaşadı; üçte ikisinin elinde altı ay veya daha kısa süre yetecek işletme fonu kaldı. Afganistan için açılan 1,7 milyar dolar tutarında insani yardım çağrısının yalnızca yüzde 25'i karşılandı. Taliban'ın ağustos 2021'de iktidara dönüşünden bu yana kadın haklarını kısıtlayan 100'den fazla karar çıkarıldı; 56 ülkenin ortak açıklaması, kadınlara ve kız çocuklarına yönelik sistemli baskıyı mevcut düzenin belirleyici özelliği diye tanımladı. Bu tablo, Kabil'in uluslararası yatırım ve diplomatik varlık istediği sırada ülke içindeki kadın örgütlerinin temel çalışmalarını sürdürmekte zorlandığını gösteriyor. Dış temas arayışı maden, baraj ve yol yatırımlarına kapı açmayı amaçlıyor; insani yardım açığı ise kadınların eğitim, çalışma ve hareket kısıtlamalarıyla başa çıkmasına yardım eden yerel kuruluşların kapanma riskini büyütüyor. Beşinci yılın iki yönü böylece aynı anda görünür oluyor: yönetim dış ilişkilerini genişletmeye çalışırken kadınların kamusal hayattaki alanı ve onları destekleyen kurumların kaynakları daralıyor.[3], [2], [1]
