Seçim Komisyonu şiddet ve pusula hırsızlığı nedeniyle durdurduğu sayımı yeniden başlattı; resmî ilk sonuçlarda Hichilema öndeyken Mundubile paralel sayıma dayanarak zafer ilan etti. Müdahale iddiaları bağımsız olarak doğrulanmadı.
Jeopolitik··Gece
Resmî sayımın ilk tablosu
Zambiya Seçim Komisyonu'nun açıkladığı ikinci grup cumhurbaşkanlığı sonuçları, sayımın henüz başındaki resmî tabloyu ortaya koydu. 226 seçim bölgesinin 27'sinde aktarım ve doğrulama tamamlandığında Cumhurbaşkanı Hakainde Hichilema 243.509, rakibi Brian Mundubile 161.883 oy aldı. Komisyon, bu sonuçların Seçim Süreci Yasası'na uygun biçimde aktarımı ve doğrulaması tamamlanan bölgelerden derlendiğini belirtti. Duyuru, parti temsilcileri, SADC gözlemcileri ve basının bulunduğu Mulungushi Uluslararası Konferans Merkezi'nde yapıldı. Kalan 199 seçim bölgesi sayılırken seçmenlerden yalnızca resmî açıklamalara güvenmeleri istendi; nihai sonucun 17 Ağustos'a kadar ilan edilmesi bekleniyor. Açıklanan toplam, yarışın yönüne ilişkin ilk ölçülebilir işareti veriyor ancak ülkenin büyük bölümü henüz bu tabloya girmiş değil. Hichilema'nın önde bulunması bu nedenle tamamlanmış bir sonuç olarak okunamaz. Komisyonun bölge bölge doğrulama yapması ve parti temsilcilerinin hazır bulunması, şimdi sayıların hızından çok aktarımın izlenebilirliğini öne çıkarıyor.[1]
Paralel sayımdan zafer ilanı
Resmî sayım tamamlanmadan Mundubile, partisinin sandıklardan ve ülke genelindeki toplama merkezlerinden aldığı paralel verilere dayanarak cumhurbaşkanlığını kazandığını söyledi. Hichilema ise kendi tarafının cesaret verici sonuçlar almaya devam ettiğini belirtti ve resmî ilana kadar halka sakin kalma çağrısı yaptı. İki adayın açıklamaları aynı bekleme dönemini farklı biçimde dolduruyor: Mundubile sonucu ilan ediyor, görevdeki cumhurbaşkanı komisyonun duyurusunu bekliyor. Mundubile ayrıca sonuçların yayımlanması ve doğrulanmasındaki gecikmelerin müdahaleye alan açabileceğini savundu. Mufulira'daki bazı toplama merkezlerinin askerî personelin denetimine girdiğini, Gen 20 sonuç formlarının alındığını, Chawama ve Matero'da sandıklarla ilgili olaylar yaşandığını ve Kuzey-Batı eyaletindeki görevlilere sonuç açıklamayı durdurma talimatı verildiğini öne sürdü. Bu iddiaların hiçbiri bağımsız olarak doğrulanmadı. Muhalefet lideri, komisyonun sonuçları sandık ve seçim bölgesi düzeyinde yayımlamasını, sandıkların koruma zincirini sürdürmesini istedi; destekçilerine de şiddetten kaçınmaları çağrısında bulundu.[2]
Şiddetten sonra yeniden başlayan süreç
Sayımın güvenilirliği üzerindeki baskı yalnızca adayların birbiriyle uyuşmayan açıklamalarından doğmuyor. Seçim Komisyonu, görevlilere yönelik saldırılar ve işaretli oy pusulalarının çalınması üzerine işlemi durdurdu; komisyon başkanı Mwangala Zaloumis güvenlik tehdidinin denetim altına alındığını ve önlemler alındığını açıkladıktan sonra sayım cuma akşamı yeniden başladı. Yaklaşık 22 milyon nüfuslu ülkede 8 milyon seçmen 13.500'den fazla sandıkta oy kullanmak üzere kayıtlıydı ve oylamayı Avrupa Birliği gözlemcileri izledi. Bu büyüklükte bir seçimde şeffaf ve düzenli açıklamalar yapılmazsa, erken sonuçlarla nihai ilan arasındaki boşluk siyasi iddiaların yayılmasına elverişli olabilir. Bu sırada ülke, komisyonun bölge bölge doğrulayıp açıklayacağı yeni sonuçları bekliyor. Eldeki resmî sayı Hichilema'yı önde gösteriyor; Mundubile'nin zafer ilanı ise ayrı bir parti sayımına dayanıyor ve müdahale suçlamaları bağımsız olarak doğrulanmış değil. Şiddet ve pusula hırsızlığının ardından yeniden başlayan sayımın kabul görmesi, komisyonun kalan bölgeleri doğrulamasına, sonuçları ayrıntılı biçimde yayımlamasına ve sandıkların koruma zincirini gösterebilmesine bağlı. 17 Ağustos'a kadar beklenen nihai ilan, siyasi yarışın yanı sıra kesintiye uğramış seçim sürecinin güvenilirliği hakkında da belirleyici olacak.[3], [1], [2]
