Eigen RadarJeopolitik
Analiz

Zambiya muhalefeti zafer ilan etti, şiddet sonrası oy sayımı yeniden başladı

Muhalefet adayı resmî sonuçlar gelmeden zafer ilan etti; şiddet ve oy pusulası hırsızlığı sayımı saatlerce durdurdu. Yeniden başlayan süreç, iktidar değişimi iddiasını seçim kurumunun doğrulamasına bağlıyor.

Jeopolitik··Akşam
Alacakaranlıkta yıpranmış bir sayım salonunda görevliler kâğıt destelerini yeniden düzenliyor; hasarlı kapı ve devrilmiş sandalyeler geride kalıyor.

Mundubile zafer ilan etti, Hichilema resmî sonucu bekliyor

Ulusal Uzlaşma Birlik ve Refah Partisi'nden Brian Mundubile, sandıklardan ve ülke genelindeki toplama merkezlerinden derlenen paralel oy sayımının kendisinin başkanlığı kazandığını gösterdiğini açıkladı. Cumhurbaşkanı Hakainde Hichilema ise kampının cesaret verici sonuçlar almayı sürdürdüğünü söyledi ve Zambiyalılardan resmî ilana kadar sakin, sabırlı ve yurtsever kalmalarını istedi. Mundubile, 14 Ağustos tarihli açıklamasında resmî sonuçların yayımlanması ve doğrulanmasındaki gecikmeleri sorguladı; uzayan belirsizliğin müdahaleye alan açabileceği uyarısında bulundu. Mufulira'daki bazı toplama merkezlerinin askerî personelin denetimine girdiğini, Gen 20 sonuç formlarının alındığını öne sürdü; Chawama ve Matero'da sandıklara ilişkin olaylara işaret etti ve Kuzey-Batı eyaletindeki görevlilere sonuç vermeyi durdurma talimatı verildiğini aktardı. Bu iddiaların hiçbiri bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı. Seçim Komisyonu'ndan sonuçları sandık ve seçim bölgesi düzeyinde açıklamasını, sandıkların koruma zincirini bozmamasını istedi; destekçilerine de şiddetten kaçınma çağrısı yaptı. Böylece seçim gecesi iki kamp da kendi sayım anlatısını öne sürüyor; zafer iddiası resmî ilanın önünde yürürken, doğrulama hâlâ seçim kurumunun elinde duruyor. Mundubile'nin sandık ve seçim bölgesi düzeyinde şeffaf döküm talebi de bu yüzden erken zafer dilini resmî tabloya bağlayan bir köprü olarak duruyor.[1]

Şiddet ve pusula hırsızlığı sayımı saatlerce durdurdu

Zambiya Seçim Komisyonu, sayım görevlilerine yönelik saldırılar ve işaretli oy pusulalarının çalınması nedeniyle sayımı durdurduktan saatler sonra, cuma akşamı süreci yeniden başlattı. Komisyon başkanı Mwangala Zaloumis, seçim sürecine yönelik güvenlik tehdidinin denetim altına alındığını ve sürecin sürmesini sağlayacak önlemlerin alındığını söyledi. Durdurma kararı, sayımın yalnızca prosedürel bir gecikme değil, güvenlik riskine açık bir süreç olduğunu da gösterdi. İşaretli pusulaların çalınması ve görevlilere yönelik saldırılar, sonuçların kabulünü salt aritmetik toplama indirmeyi zorlaştırıyor; sandık güvenliği yeniden kurulmadan rakamlar tek başına yetmeyebilir. Avrupa Birliği gözlemcileri oylamayı izledi. Süreç yeniden başlasa da gece boyu süren belirsizlik, sandık ve toplama merkezlerindeki koruma zincirinin bozulup bozulmadığı sorusuna kilitleniyor. Yeniden açılan sayım, zafer anlatılarının önüne kurumsal bir denetim koyma şansını geri getiriyor.[2]

İktidar iddiası seçim kurumunun onayına bağlı

Cumhurbaşkanı Hakainde Hichilema ikinci dönem için yarışıyor; karşısında, hayatını kaybeden Edgar Lungu'nun destekçilerinin arkasında durduğu muhalefet ittifakının lideri ve ilk kez aday olan Brian Mundubile var. Yaklaşık 22 milyon nüfuslu ülkede 8 milyon seçmen 13.500'den fazla sandıkta oy kullanmak üzere kayıtlıydı; oylamayı Avrupa Birliği gözlemcileri izledi. Mundubile'nin zafer ilanı resmî sonuçlardan önce geldi ve paralel sayıma dayandırıldı. Hichilema ise kampının cesaret verici sonuçlar almayı sürdürdüğünü söyleyerek Zambiyalıları resmî ilana kadar sakin kalmaya çağırdı. Mundubile'nin Mufulira, Gen 20 formları, Chawama, Matero ve Kuzey-Batı eyaletine ilişkin usulsüzlük iddialarının hiçbiri bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı. Yeniden başlayan sayım, iki anlatıyı da Seçim Komisyonu'nun yayımlayacağı rakamlara bağlıyor. İktidar değişimi iddiası bu yüzden paralel tabloya veya kamp mesajına değil, sandık ve bölge düzeyinde yayımlanacak resmî döküme dayanmak zorunda; aksi hâlde gece boyu süren gerilim, sonucu kabul ettirecek ortak bir kurumsal dayanak bulamaz.[2], [1]

Kaynakça

  1. Haber kaynağı263ChatZambiya'da muhalefet zaferini ilan etti, Hichilema resmî sayımı bekliyor↩1↩2
  2. Haber kaynağıDWZambiya'da oy sayımı, şiddet ve pusula hırsızlığı nedeniyle durdurulmasından saatler sonra yeniden başladı↩1↩2