Denetçiyi kim atayacak?

Piyasa Düzenleme İdaresi'nin çarşamba günkü kararına göre ABD'deki şirketler, Çinli kuruluşlar adına CCC belgelendirmesine ilişkin izleyen fabrika denetimlerini artık yürütemeyecek. Karar, belgeli elektronik üreticilerini Amerika Birleşik Devletleri dışında yetkilendirilmiş denetçilere yöneltiyor. CCC belgesi, elektronik ürünlerin temel bir güvenlik ölçütünü karşıladığını gösteriyor.[1]

Aynı gün Ticaret Bakanlığı iki araç daha duyurdu. İhracat denetimine tabi çift kullanımlı kalem sayılan insansız hava araçlarının, kilit bileşenlerinin ve ilgili teknolojilerin ihracatı bundan böyle tek tek incelenecek. Altı ABD kuruluşunun Çin'deki kuruluşlarla ticareti ve diğer işlemleri yasaklandı; adı açıklananlar arasında Applied DNA Sciences, Inc., sivil toplum kuruluşu Human Rights in China ve Compliance Testing LLC bulunuyor.[1]

Hangi araç kimin davranışını değiştiriyor?

Kuruluş yasağı ile ihracat izni, adı geçen tarafların ne yapabileceğini belirliyor: altı kuruluş ticaretten çıkarılıyor, insansız hava aracı ihracatı tek tek incelemeye tabi tutuluyor. Belgelendirme kararı başka bir yerde işliyor. Satışın kendisine dokunmuyor; Çin pazarına girmek isteyen bir üreticinin hangi denetçiyle çalışacağını düzenliyor. Böylece uyum yükü, adı hiçbir listede geçmeyen ABD'li elektronik üreticilerine de biniyor.[1]

Bakanlık paketi Washington'ın adımlarına karşılık olarak sunuyor: FCC'nin Çin yapımı insansız hava araçlarının ithalatına getirdiği yasak ve İç Güvenlik Bakanlığı'nın 43 Çinli şirketi Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası listesine eklemesi. Bakanlığa göre bu adımlar "iki devlet başkanının vardığı önemli mutabakatı ciddi biçimde çiğniyor ve Çin'in meşru hak ve çıkarlarına ağır zarar veriyor". Bakanlık ayrıca ithal baskı yazılımlarının ve büro ekipmanlarının ulusal güvenliğe olası etkisini incelediğini bildirdi; bu inceleme henüz kimseye yükümlülük getirmiyor.[1]

Kararın bağlayıcılığı nerede görünür?

Belgelendirme kararının ne kadar bağladığı, üreticilerin denetçi değiştirip değiştirmediğinden okunacak. ABD'li belgeli elektronik üreticileri yıl bitmeden Amerika Birleşik Devletleri dışında yetkilendirilmiş kuruluşlarla çalışmaya geçtiklerini duyurursa, karar fiilen pazara giriş koşulu hâline gelmiş demektir. Böyle bir geçiş duyurulmazsa, önlem adı listede geçen altı kuruluşun ötesine ulaşmamış olacak.[1]