Juno kaçan bir iyonu yakalarken yeni teleskoplar atmosferleri ve erken kara delikleri arıyor
Juno Jüpiter'in kutup ışıklarından kaçan bir iyonu ilk kez yerinde ölçtü; 900 küçük teleskopluk tasarım Dünya benzeri atmosferleri, Webb ise erken evrendeki en yakın kara delik çiftini hedefe aldı.
Bilim··Öğle
Juno kutup ışığından kaçan iyonu yerinde ölçtü
Juno uzay aracının parçacık ölçerleri, Jüpiter'in kutup ışığı bölgesinde trihidrojen katyonunu ilk kez doğrudan, uzaktan gözlemle değil bulunduğu yerde saptadı. Jian-zhao Wang ve arkadaşları sonucu Nature Astronomy dergisinde bildirdi. Trihidrojen katyonu, hidrojence zengin gezegen atmosferlerinde güneş ışınımı ve parçacık çarpmalarıyla üretiliyor ve atmosferin enerji dengesinin başlıca göstergesi sayılıyor. Jüpiter'de en verimli üretim, elektron yağmurunun düştüğü kutup ışığı bölgesinde gerçekleşiyor. Bugüne dek özellikleri yalnızca kızılötesi ışımadan, görüş hattı boyunca toplanmış ve yükseklik ayrımı kısıtlı ölçümlerle çıkarılabiliyordu. Juno iyonu iyonosferin çok üstünde yakaladı ve kaçış hızını aşan aralıklı yukarı akışlar ölçtü. Yazarların önerdiği mekanizmada akış, kutup ışığının yukarı yönlü elektrik akımı bölgesinde plazma dalgalarıyla başlıyor ve iyonosferin üstündeki elektrik gerilim yapısıyla hızlanıyor. Bildirilen kayıp hızı saniyede onun yirmi altıncı kuvveti mertebesinde. Yazarlar benzer mekanizmanın kızılötesi kutup ışığı ve güçlü manyetik alanı olan başka gezegenlerde de işleyebileceğini yazıyor; ölçüm, atmosferden madde ve enerji kaybının yeni bir yolunu yerinde gösteriyor.[1]
900 küçük teleskop tek geçişte Dünya benzeri atmosfer arıyor
Yakın gezegen atmosferlerinde daha zayıf izleri okumak için Şanghay Astronomi Gözlemevi'nden Jian Ge ve arkadaşları, her biri bir metre açıklıklı 900 uzay teleskobunu birlikte çalıştıran bir dizi öneriyor. Toplam toplayıcı alan 30 metrelik tek bir aynaya denk geliyor; James Webb teleskobunun aynası 6,5 metre. Öneri arXiv'de ön baskı olarak yayımlandı, henüz hakem değerlendirmesinden geçmedi ve dizinin gideri makalede verilmiyor. Life 2.0 adlı tasarımda her teleskop kendi minyatür tayfölçerini ve çok düşük gürültülü algılayıcısını taşıyor, geçişi bağımsız gözlüyor, kendi ayarını yapıyor ve tayflar sonradan birleştiriliyor. Ekip, bu düzenle Güneş benzeri yıldızların önünden geçen Dünya ikizlerinde milyonda bir mertebesindeki atmosfer izlerinin, oksijenin, ozonun ve su buharının tek bir yıllık geçişte saptanabileceğini hesaplıyor. Hedef adayların PLATO ile Çin'in Earth 2.0 görevlerinden geleceği öngörülüyor. Ge'nin ekibinde Çin ve İspanya'dan araştırmacılar var. Öneri, tek bir dev aynayı fırlatmak yerine aynı toplayıcı alanı çok sayıda küçük ve tek tek ucuz araca bölmeye dayanıyor; Juno'nun yerinde ölçümüyle aynı haftada, zayıf sinyali birçok küçük gözle birleştirme fikrini masaya koyuyor.[2]
Webb erken evrende en yakın kara delik çiftini ayırdı
Daha uzak bir ölçekte James Webb teleskobu, LID-1166 adlı sistemde birleşmekte olan bir gökadanın içinde birbirinden yaklaşık 4.900 ışık yılı uzaklıkta iki süper kütleli kara deliği ayırdı. International Gemini Observatory ve NSF NOIRLab'dan Hyewon Suh ile arkadaşları, yakın kızılötesi tayfölçer NIRSpec ile iki sıkışık ışık kaynağı buldu; ikisinde de yüksek hızla dönen gazın tayf izleri, yani beslenen kara delik işareti var. Atacama'daki ALMA verisi her iki çekirdeğin çevresinde soğuk gaz havuzları gösterdi. Sistem ilk olarak Chandra COSMOS Legacy taramasında güçlü bir X ışını kaynağı olarak dikkat çekmişti ama Hubble'ın en derin görüntülerinde bile görünmüyordu. Çift, evren yaklaşık 1,3 milyar yaşındayken bu kadar erken bir dönemde doğrulanmış en dar aralıklı örnek; bulgu ön baskı olarak yayımlandı ve Nature Astronomy dergisince kabul edildi. Daha erken dönemlerde başka çift adaylar bulunmuştu, ama aralıkları on binlerce ışık yılıydı. Çalışmaya katılmayan NASA Goddard Space Flight Center'dan Anna Trindade Falcão, gökadanın ışığı farklı yöntemlerle çıkarıldığında ikinci kaynağın yerinde kaldığını, bunun anlamlı bir kanıt olduğunu, yine de tek bir kara delik ile artakalan parıltının ikinci kaynak sanılmadığının ayrıntılı izlemeyle sınanması gerektiğini söylüyor. Juno'nun kaçan iyonu, 900 teleskopluk tasarım ve Webb'in dar aralıklı çifti birlikte, zayıf veya gizli sinyali yerinde, çoklu küçük aletle veya yeni tayfölçerle yakalama çabasını aynı gündeme taşıyor.[3], [1], [2]
