Gerçek eşleşmeler seyrekleşince genomdan kimlik bulmak zorlaşıyor
Hakemli bir hesaplamalı araştırma, genetikten tahmin edilen özelliklerle anonim genomun sahibinin bulunup bulunamayacağını inceledi. Eşleşen ve eşleşmeyen çiftlerin dengeli olduğu sınamadaki yüksek başarı, gerçek eşleşmeler seyrekleşince belirgin biçimde düştü. UK Biobank verilerine dayanan çalışma belirli bir mahremiyet tehdidini ele alıyor: sonuçları genetik tahminlerin doğruluğu kadar, aranan topluluğun büyüklüğü ve hedefin orada bulunma olasılığı da etkiliyor.
Anonimleştirilmiş bir genomun sahibini bulma yöntemi, gerçek eşleşmelerin seyrek olduğu koşullarda belirgin biçimde zayıfladı. 25 Ekim’de yayımlanan hakemli hesaplamalı araştırma, genetikten tahmin edilen özelliklerle kişilerin gözlenen özelliklerini karşılaştırdı. Böylece adı kaldırılmış bir genomdan sahibine ulaşmanın belirli bir yolu sınandı. Bioengineer.org’un haberinde de yer alan temel bulgu, elverişli varsayımlarda başarılı görünen yöntemin gerçekçi aramalarda kesinlik kaybetmesi. Deneylerde Britanya’daki sağlık araştırma kaynağı UK Biobank’ın bilinen genotip ve özellik eşleşmeleri kullanıldı. Verilerin beyaz Britanyalı katılımcılardan gelmesi, sonuçların başka soy gruplarına doğrudan uygulanmasını sınırlıyor. Araştırmacılar gerçek kişilerin kimliklerini açığa çıkaran bir saldırı yürütmedi; değerlendirmeyi bilgisayar ortamındaki eşleştirmelerle yaptı.[1], [2]
Özellik tahminleri farklı bilgi koşullarında sınandı
PGMatch adı verilen model, bir genomdan beklenen özelliklerin aday kişinin özellikleriyle ne kadar örtüştüğünü değerlendirdi. Başlangıçtaki 76 özellik, birbirine çok bağlı ölçümler çıkarılınca 59’a indi. Temel eşleştirme analizinde tahmin gücü daha yüksek 40 özellik kullanıldı. Poligenik tahmin, tek bir gene bakmak yerine bir özellikle ilişkili çok sayıda genetik değişkenden yararlanıyor. Araştırmacılar bireysel verilerle eğitilen sürümleri, yalnız özet istatistik kullanan sürümlerle karşılaştırdı. Özellikler arasındaki genetik ve çevresel bağlantılar da hesaba katıldı. Birbirine benzeyen ölçümlerin her biri bütünüyle bağımsız bilgi sunmadığı için bu bağlantılar eşleştirmenin ayırt etme gücünü etkiledi. Kullanılabilen eğitim bilgisinin türü de farklı sürümlerin sınandığı koşullar arasındaydı. Karşılaştırma, olası saldırganın erişebildiği bilgiyi de ayırdı: kişi düzeyinde eşleştirilmiş verilere sahip olmakla, genetik ilişkilere ait toplu istatistiklerle çalışmak ayrı koşullardı.[1]
Büyük topluluklarda yanlış eşleşmeler öne çıkıyor
Eşleşen ve eşleşmeyen çiftler eşit sıklıkta olduğunda model gerçek eşleşmelerin yüzde 40’ını bulurken yüzde 99’un üzerinde kesinliğe ulaştı. Hedefin aranan verilerde bulunma ihtimali çok düşük tutulduğunda ise aynı yakalama oranında kesinlik yüzde 0,13’ün altına indi. Kesinlik, önerilen eşleşmelerin ne kadarının doğru olduğunu anlatıyor. Gerçek eşleşmeler seyrekleşince yanlış alarmlar sonuçlar içinde çoğunluğu oluşturdu. Hesapta tahmin doğruluğunun yanı sıra topluluğun büyüklüğü ve eldeki ön bilgiler de etkiliydi. İncelenen yöntem, özellik tahmininden kimlik eşleştirmeye uzanıyor. Genetik akrabalık araştırmaları veya ek bilgilerle önceden daraltılmış aramalar, çalışmanın bütün genom paylaşımına ilişkin genel bir güvenlik sonucu çıkarmasına izin vermiyor.[1]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
