İki portre yan yana
Londra’daki National Gallery’nin Arnolfini Portresi’nde duran erkek, Berlin’den gelen başka bir Van Eyck resminde de karşımıza çıkıyor. Londra sergisi bu ikinci eserin adında Arnolfini bağlantısını koruyor; Berlin Gemäldegalerie ise esere Kırmızı Başlıklı Bir Erkeğin Portresi diyor. Aynı yüz için seçilen bu iki ad, izleyicinin karşısına iki ayrı ilişki koyuyor: belirli bir tüccar ailesi ya da kimliği açık bırakılmış bir erkek. Resmin değişmeden kalan yüzeyi, adlandırmanın değişebildiği bir nesne olarak duruyor.[1]
Stephan Kemperdick’in yeni sergi kataloğunda yayımladığı öneri bu mesafeyi daha da açıyor. Berlinli küratör, 1434 tarihli çift portresini Van Eyck ile eşi Margaret olarak okumayı öneriyor. Büyük yazıtın erkek figürün başına yakınlığı ve kadının yanındaki Azize Margaret heykeli onun dayanakları arasında. Bu yorum kabul edilirse, tabloda sipariş veren bir tüccar ailesine bakma alışkanlığının yerini ressamın kendi evliliğini gösterdiği düşüncesi alıyor. Bu, Kemperdick’in önerisinin sonucu; kişilerin kimliği için kesinleşmiş bir karar yok.[1]
Adın taşıdığı yük
Tabloları yan yana koymak, benzerliği kadar itirazı da görünür kılıyor. Nicholas Flory ile Emma Capron, Margaret’in kimliği yazıtla bilinen 1439 portresindeki gri mavi gözleri, çift portresindeki kadının kahverengi gözleriyle karşılaştırıyor. Küratörler öneriyi varsayıma dayalı buluyor. Eski envanterdeki adın Arnolfini ailesine bağlanmasını savunan uzmanlar da var. İzleyici açısından değerli karşılaştırma burada başlıyor: bir yüzün yakınlığına bakarken başka bir resimdeki ayrıntı ve tarihsel adlandırma da aynı soruya katılıyor.[1]
Benim için bu düzenlemenin güçlü yanı, iki kurumu tek bir ad üzerinde uzlaştırmadan aynı erkeğin iki tasvirini buluşturması. Daha genel Berlin adı, izleyicinin yüzü önceden belirlenmiş bir aile öyküsünden biraz uzak okuyabilmesine alan açıyor. Bunun nedeni yeni bir kimlik kararından çok, müzenin belirsizliği adında tutma tercihi de olabilir. Londra’nın Arnolfini adını koruması ise yerleşik bağlantıyı görünür bırakıyor. İki ad arasındaki ayrım, resimlerin önünde kalıcı bir yanıt yerine somut bir karşılaştırma sunuyor: yüz aynı, onu başka bir kişiyle ilişkilendiren önerme değişiyor.[1]