Başlıktaki iyelik eki
Hayata Açtığım Yelken ve Annem Şefika, İstanbul’da Vecihe Hatiboğlu Anma Ödülleri’ni alan iki kitabın adı. Birinde ‘açtığım’ sözcüğü, yelkeni açan kişinin sözü alacağını duyuruyor. Ötekinde ‘annem’ sözcüğü, adı Şefika olan kişiyi bir başkasının yakınlığı içinden tanıtıyor. Kitapların adları okura daha ilk satırdan iki ayrı konum veriyor. Bir hayatı yaşayan kişinin kendisine ve o hayatı yazıya geçiren kızına kulak veriyoruz.[1]
Remzi Kitabevinin yayımladığı Hayata Açtığım Yelken’de Emre Gönensay, akademi ve diplomasi yıllarına kendi tanıklığıyla dönüyor. Seçici kurul adına konuşan Gülden Türktan, Gönensay’ın farklı dönemlerde tanıdığı insanlara yer verdiğini vurguladı. Söz alan kişi, o ilişkilerin de tarafı. Anının sağladığı yakınlık tam burada işe yarar. Okur, bir görevin resmî tanımının ulaşamadığı yere, o görevi üstlenen kişinin yıllar sonra hatırlamaya değer bulduğu karşılaşmalara ulaşır.[1]
Ankara’ya varan hayat
Nuriye Ortaylı’nın Annem Şefika’sında ise Ankara’ya ulaşan, savaş ve göçten geçen Şefika Ortaylı’nın hayatı. Onu okura sunan kişi kızı. Bu yakınlığın okuma açısından bir sonucu var. Gönensay’ın anılarında anlatıcıyla geçmişteki kişinin aynı adı taşıması, bize olayları kimin hatırladığını söyler. Annem Şefika’nın adındaysa bir yanda hayatı yaşayan kişinin adı, öte yanda o hayatı başkasına anlatacak kişinin akrabalığı duruyor. Her hatıra, okura varana kadar bu ikinci ilişkiden geçiyor.[1]
Türktan, Şefika Ortaylı ile Vecihe Hatiboğlu’nun Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde aynı yıllarda çalıştığını söyledi. Törende aktarılan bu ayrıntı, göçle Ankara’ya uzanan bir hayatın içine belirli bir çalışma yerini koyuyor. Edebiyat burada yakın tarihe iki somut giriş açıyor. Biri, yıllar sonra kendi karşılaşmalarına dönen bir insanın seçtiklerinden geçiyor. Öteki, bir kızın annesinin hayatını başkalarına anlatmaya değer bulduğu yerlerden. Okurken o seçimi kimin yaptığını akılda tutmak, ayrıntının neden orada durduğunu anlamaya yardım eder.[1]