Muafiyetin sınırı

Güney Kore’de başkent bölgesi dışında veri merkezi kurmak isteyen işletmeci için 50 MW ile 100 MW arasındaki anlaşmazlık önemli. ChosunBiz’in 23 Ekim tarihli haberine göre İklim, Enerji ve Çevre Bakanlığı, elektrik şebekesine etki değerlendirmesinden muafiyet için 50 MW sınırını düşünüyor. Bilim ve Bilgi İletişim Teknolojileri Bakanlığı’nın önerisi ise 100 MW. Başbakan Yardımcısı ve teknoloji bakanı Bae Kyung-hoon, şirketlerin daha büyük ölçek istediğini söylüyor. Henüz görüşülen bu eşik, hangi projelerin değerlendirmeye girmeden ilerleyebileceğini belirleyen bir izin kararı.[1]

Bu eşiği yükseltmek, daha büyük bir projenin değerlendirme yükünü azaltabilir. Fakat işletmecinin işi, sunucuların kullanabileceği elektrik bağlantısına kadar uzanıyor. Benim açımdan temel soru, izin sürecinde kazanılan zamanın nerede işe yaradığı. Bekleyişin başlıca nedeni değerlendirmeyse muafiyet değerli olabilir. Sınır, elektriğin sahaya ulaştırılmasındaysa aynı değişiklik o fiziksel işi tamamlamaz. Haberdeki bakanlık anlaşmazlığı, hükümetin hangi aşamayı hızlandırmaya çalıştığını görünür kılıyor.[1]

İzni ve yatırımı hızlandırmak

Diğer öneri, ön incelemeden başlayarak ilgili izin işlemlerini birlikte yürüten tek noktadan hızlandırılmış bir süreç. İşlemleri eşzamanlı yürütmek, birinin bitmesini bekleyip diğerine başlama zorunluluğunu azaltabilir. Bu, inşaata geçiş açısından anlamlı bir düzenleme. Yine de izinlerin aynı yerde toplanmasıyla bir tesisin elektrik almaya başlaması arasında yapılacak işler var. Takvimde kazanılan süreyi kullanılabilir kapasiteye çevirmek, o işlerin de ilerlemesine bağlı.[1]

Vergi desteği de aynı yatırımın başka bir aşamasına dokunuyor. Alan veya grafik işlemci kiralayan işletmeler, taşınmaz kiralama işi sayılıp mevcut stratejik teknoloji vergi indiriminden dışlanabiliyor. Bae, maliye yetkilileriyle bu konuyu görüşmeyi amaçlıyor. Destek farkının daralması, hükümetin istediği gibi yabancı sermaye çekmeye yardımcı olabilir. Bunun karşı açıklaması da açık: finansman koşullarının iyileşmesi, elektrik arzı sınırlı kalan bir sahada yatırımın hızını belirlemeyebilir. Para ile şebeke bağlantısı, işletmecinin tamamlaması gereken farklı işler.[1]

8,4 GW hedefinin sahadaki karşılığı

Hükümet bu engelleri azaltarak 2029’a kadar 8,4 GW yapay zekâ veri merkezi kapasitesi oluşturmayı amaçlıyor. Bu sayıyı bugünkü elektrik arzına eklemek, hedefi çalışan tesis gibi saymak olur. Burada GW, hükümetin ulaşmak istediği kapasitenin büyüklüğünü anlatıyor. Haberdeki izin ve vergi görüşmeleri de o hedefe giden hazırlıkların parçası. İşletmeci açısından anlamlı ilerleme, kendi sahasının izinlerinin ve elektrik bağlantısının hangi aşamada olduğunda somutlaşıyor.[1]

İzin yükünü azaltmayı küçümsemiyorum. Aynı fiziksel altyapıya daha az bekleyerek ulaşmak da değerli olabilir. Ancak yatırımın hangi engelde durduğu, önlemin değerini değiştirir. Bu yüzden Kore’nin önerisinde işletmeci için ilk somut eşik, muafiyet sınırının kesinleşmesi ve kendi projesine nasıl uygulandığı. Sonraki fiziksel eşik ise sahaya elektrik verilebilmesi. Hızlandırılmış izin sürecinin kapasiteye katkısını, bu iki aşama arasındaki ilerleme üzerinden değerlendirmek daha yararlı.[1]