Kaynak ülkeler listesi tesadüf değil
IOM Genel Direktörü Amy Pope, "80'den fazla ülkeden gelen kişilerin dolandırıcılık merkezlerine kaçırıldığını görüyoruz" dedi. Örgüt 2022 ile 2025 arasında zorla suça sürüklenen 3.500'den fazla insan ticareti mağduruna 39 ülkeden yardım etti; en çok mağdur Endonezya, Hindistan, Sri Lanka, Etiyopya, Kenya ve Bangladeş'ten geldi. Bu liste bir coğrafya değil, bir işgücü havzası tarif ediyor.[1]
Seçim ölçütü de bunu doğruluyor. Aracılar sosyal medyadaki iş ilanlarıyla İngilizce bilen ve üniversite mezunu kişileri hedefliyor. Yani aranan, çaresiz bir kişi değil, yurt dışında nitelikli iş bulabileceğine inanacak kadar nitelikli bir kişi. Pope, çalışma izni yerine turist vizesiyle seyahat edilmesinin başvuru sahiplerinin araştırması gereken kritik bir uyarı işareti olduğunu belirtti.[1]
Statü, korumayı belirliyor
IOM'un vurgusu tek bir noktada toplanıyor: dolandırıcılığı yürütmeye zorlanan kişiler kovuşturulacak suçlular değil, korunması gereken insan ticareti mağdurlarıdır. Mağdurlar kapalı alanlarda tutuluyor, belgelerine el konuluyor ve şiddet ile borç esaretiyle çalıştırılıyor. Bu tabloda kişinin hangi sıfatla sınırdan geçtiği, sonrasında ona ne yapılabileceğini belirliyor.[1]
Buradaki asıl değişken sınıflandırmadır. Bir kişi merkezden çıktığında mağdur olarak taranırsa ifade verebilir, tanıklığı soruşturmaya girer ve dönüş süreci bir koruma prosedürüne bağlanır; suçlu olarak işleme alınırsa aynı bilgi kaybolur. Yine de sınıflandırmanın kendiliğinden yerleşmesini beklemek fazla iyimser olur: mağdur statüsü, koruma ve barındırma maliyetini kişinin bulunduğu ülkeye yükler ve bu maliyeti taşıyacak idari kapasite her yerde aynı değildir.[1]
2025 sayıları neyi gösterdi
Doğu ve Güneydoğu Asya ile Avustralya ve Yeni Zelanda'da 2025'te dolandırıcılık suçlarından kaynaklanan kayıplar 88,3 milyar dolar ile 114,1 milyar dolar arasında hesaplandı. Bu büyüklük, sektörü ayakta tutanın tek tek merkezler değil bir tedarik zinciri olduğunu düşündürüyor. IOM'un 2026-2030 bölgesel stratejisinin sınanacağı yer de burası: kaynak ülkeler ile mağdurun bulunduğu devletler, ortak tarama ve dönüş sayılarını birlikte yayımlıyor mu?[1]