İki ayrı saat

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, yerleşimlerin "hiçbir hukuki geçerliliği bulunmadığını" ve uluslararası hukukun "açık bir çiğnenmesi" olduğunu yineledi. "Yerleşimler iki devletli çözümün ve adil, kalıcı, kapsamlı bir barışın önünde büyük bir engel olmayı sürdürüyor" dedi. Bu değerlendirmenin dayanağı yeni değil: Uluslararası Adalet Divanı 2024'te verdiği istişari görüşte işgalin sürdürülmesini hukuka aykırı bulmuştu.[1]

Aynı hafta başka bir saat işledi. Netanyahu cuma günü hükümetinin mevcut çiftlik karakollarının yasallaştırılmasını hızlandıracağını ve yenilerini kuracağını duyurdu. İki açıklama arasındaki fark yalnızca yön değil, tür farkı: biri uluslararası hukuk düzleminde bir tespit, öbürü iç planlama düzleminde bir işlem.[1]

Neden şimdi?

Mekanizma yasama değil idaredir. Bir karakolun yasallaştırılması, iç planlama mevzuatı içinde yürüyen bir işlemdir: izinsiz kurulmuş bir yerleşimi izinli hale getirir ve uluslararası düzlemdeki soruya hiç dokunmaz. İki saatin farkı burada belirginleşir. İdari işlemin arkasında dosyayı yürüten bir birim, bir takvim ve sahada bir müfettiş vardır; istişari görüşün arkasında bunların hiçbiri yoktur. Buna karşılık duyurunun zamanlaması yapısal değil konjonktürel olabilir: İsrail'de seçim takviminin yaklaştığı bir dönemde açıklama, planlama hattında kalıcı bir hızlanmadan çok koalisyon yönetimine dönük olabilir.[1]

Ölçülebilir taraf, planlama dosyalarının dışında sayılıyor. Al Jazeera'nın aktardığı OCHA verilerine göre ocak-temmuz 2026 döneminde İsrail güçleri veya yerleşimcilerce 77 Filistinli öldürüldü; bunların 18'i çocuk. Aynı dönemde Filistinlilerce üç İsrailli öldürüldü. Haberin yayımlandığı haftanın perşembesinden bu yana sekiz Filistinli ve iki İsrailli hayatını kaybetti, en az on Filistinli aile yerinden edildi. OCHA ocaktan bu yana yerleşimcilerle ilişkili 1.330'dan fazla olay saydı.[1]

Ayrışan nokta

Sınır anlaşmazlıklarının tarihinde bir uluslararası tespitin sahadaki düzeni değiştirdiği örnekler vardır; ama bunların hemen hepsinde hattı yöneten bir makam bulunur: bir gözlem misyonu, bir tahkim komisyonu, bir mübadele takvimi. Burada ayrışan nokta budur. İstişari görüş bir hüküm değildir ve hattı yöneten bir idaresi yoktur; yerleşim dosyasını yürüten idare ise yalnızca taraflardan birine aittir. Bu yüzden önümüzdeki aylarda izlenmesi gereken şey yeni bir uluslararası metin değil, yayımlanan planlama onaylarıdır: duyurulan hızlanmanın karşılığı orada görünürse tespit ile harita arasındaki mesafe bir kez daha açılmış olacak.[1]