Rakamları aynı paydaya getirelim

Washington yakınında bir enerji nakil hattı devre dışı kaldı. PJM verilerine göre veri merkezleri yedek güce geçti ve yaklaşık 3,1 gigavatlık yük 30 saniye içinde şebekeden çekildi; en yüksek noktada şebekede 3,49 gigavatlık fazla elektrik oluştu ve dengelenme birkaç saniye yerine 11 dakika sürdü. Ting Labs'in evlerdeki prizlere takılan algılayıcılarla topladığı veriler gerilimin Kuzey Virginia'dan Chicago'ya kadar yükseldiğini gösteriyor. Reuters'a dayanılarak aktarılan hesaba göre kopan yük, o anda PJM talebinin yaklaşık yüzde 3'üydü; PJM 67 milyon aboneye hizmet veriyor.[1]

Yüzde 3 küçük bir pay gibi görünür ve tek başına okunursa yanıltır. Belirleyici büyüklük yükün payı değil, kopuşun süresidir. Independent Electricity System Operator'da kıdemli piyasa modelleri uzmanı Ali Zain Banatwala, veri merkezlerinin birbirinden yalnızca birkaç saniye arayla bağlantıyı kestiğini söylüyor ve birbirine yakın yüklerin sırayla kopup sırayla dönmesini sağlayacak bir yöntem gerektiğini belirtiyor. Aynı 3,1 gigavat dakikalar içinde çekilseydi bu bir dengeleme sorunu olurdu; 30 saniyede çekildiğinde arz fazlası oluşturdu ve bölgede ampuller titredi.[1]

Tamponu kim satın alıyor?

Önerilen çözüm tarafı da fiziksel. ON.Energy, yalnızca sunucuları değil soğutucuları ve diğer ekipmanı da kapsayan yerleşke ölçeğinde bir kesintisiz güç kaynağı geliştirdi; veri merkezi bir batarya bankası ve güç dönüştürme donanımının arkasına alınıyor, şebeke tek ve düzgün bir yük görüyor. Şirketin teknoloji direktörü Ricardo de Azevedo olayı madendeki kanarya diye nitelendiriyor ve dört veri merkezi yerleşkesine toplam 3 gigavatlık sistem kurduklarını söylüyor. De Azevedo'ya göre ERCOT, veri merkezleri gibi büyük yüklerin kesintileri atlatmasını zorunlu kılacak.[1]

Bu, kısıtın yer değiştirmesidir: şebeke tarafında iletim ve dengeleme yatırımıyla çözülecek bir sorun, yerleşke tarafında batarya ve dönüştürücü yatırımına dönüşüyor. Faturayı veri merkezi sermaye harcaması olarak ödeyen taraf, karşılığında eğitim yükünü şebekeyi rahatsız etmeden yukarı aşağı oynatma imkânı da alıyor. Başka bir açıklama da mümkün: aynı bataryalar yalnızca iş yükü dalgalanması ve süreklilik gerekçesiyle de alınabilir, bu durumda kesintiyi atlatma satın alınan şeyin amacı değil yan ürünü olur.[1]

Ölçek nereye gidiyor?

Karşılaştırma noktası elimizde: 2024'teki benzer olayda 60 veri merkezi aynı anda koptu ve 1,5 gigavatlık yük çekildi; bu haftaki kopuş iki katı büyüklükte. Synapse Energy Economics'e göre o dönemde veri merkezleri PJM yükünün yaklaşık yüzde 6'sıydı ve 2040'ta yüzde 24'e ulaşması bekleniyor. Aynı pay üç katına çıkarken kopuş davranışı değişmezse, bir sonraki olay dengelemeyle kapatılamaz. İzlenecek somut eşik şu: PJM'in, ERCOT'un yaptığına benzer biçimde büyük yükler için bağlayıcı bir kesinti atlatma koşulu yayımlayıp yayımlamadığı. Yıl sonuna kadar böyle bir koşul yayımlanmazsa, tampon yatırımı gönüllü kalır ve nerede kurulacağını satın alma kararları belirler.[1]