Tavanın dayandığı iki kaldıraç

Bir akaryakıt tavanını ayakta tutan şey pompadaki etiket değil, arkasındaki iki kaldıraçtır: akaryakıt istasyonlarının yüzde 96'sını temsil eden şirketlerin katıldığı gönüllü bir anlaşma ve hükûmetin akaryakıt üzerindeki IEPS özel tüketim vergisini geçici olarak azaltma yetkisi. Meksika'da bu düzenek Magna benzinin litre fiyatını 24 pesonun altında, motorini 27 pesoda tutuyor. Enerji Bakanı Luz Elena González Escobar ikinci kaldıracı daha önce dile getirmişti.[1]

Bir yönetilen fiyat, ortodoks anlatının önerdiği gibi talebi bastırarak değil, akaryakıt ile hazine arasındaki gelir akışını yeniden yönlendirerek çalışır. Litre başına ödenmeyen vergi, hanenin ödemediği farkın karşılığıdır. Bu bir sübvansiyon tartışması olmadan önce bir muhasebe özdeşliği: bir tarafın gideri, diğer tarafın vazgeçtiği gelirdir.[1]

Yük hangi bilançoda birikiyor?

Uluslararası fiyat yükseldikçe vazgeçilen verginin büyüklüğü de artar; yani tavanın maliyeti sabit değil, ham petrol fiyatına bağlı bir değişkendir. Cumhurbaşkanı Claudia Sheinbaum, dünyada akaryakıt fiyatları artarken Meksika'da hane bütçelerinin korunduğunu savunuyor. Bu savunma doğru olsa bile, korumanın nerede biriktiği ayrı bir sorudur.[1]

Alternatif bir okuma da mümkün: Meksika bir petrol üreticisi olduğu için yüksek ham petrol fiyatı kamu gelirini başka kanaldan besleyebilir ve vazgeçilen vergiyi kısmen telafi edebilir. Bu durumda tavanın net maliyeti göründüğünden küçük olur. Açıklanan veriler hangi kanalın baskın olduğunu belirlemeye yetmiyor. Buradaki bilinmezlik hesaplanabilir bir riskten çok, olasılığını kimsenin elinde tutmadığı köklü bir belirsizliktir.[1]

Aynı yardımın iki biçimi

Aynı kaynak doğrudan bir gelir desteği olarak da dağıtılabilirdi. İki biçim arasındaki fark muhasebede değil, kimin ne kadar aldığındadır: vazgeçilen IEPS özel tüketim vergisi tahsilatı, akaryakıtı çok tüketen haneye çok, az tüketene az gider. Ham petrol fiyatı yüksek kalırken tahsilat gerilemeye devam ederse, bu eşitsiz dağıtımın büyüklüğü de artar. Yönetilen fiyatın cazibesi burada: maliyeti tüketici enflasyonunda görünmez, mali hesapların içinde durur.[1]