Vuruş tuttu, hüküm askıda
Pazar sabahı NATO hava devriyesinde uçan bir İspanyol F-18 pilotu, Romanya hava sahasına izinsiz giren bir insansız hava aracını düşürdü. Romanya Savunma Bakanlığı olayı duyurdu, aracın kimden geldiğini söylemedi. Bu, ülkenin 2026'da düşürdüğü dördüncü araç; temmuzda bir Romen uçağı Rus yapımı olduğundan kuşkulanılan bir aracı düşürmüştü ve bakanlık benzer olaylarda daha önce Rusya'yı sorumlu tutmuştu.[1]
İki ayrı şey ölçülüyor burada. Biri kabiliyet: radar, izin, atış, boş araziye düşen enkaz — bu zincir dördüncü kez tamamlandı ve sayılabiliyor. Diğeri caydırıcılık: karşı tarafın ödeyeceği gider. Kaynağın adı konmadığı sürece o gider kimseye fatura edilmiyor, dolayısıyla ilan edilmiş bir sınırla savunulmuş bir sınır arasındaki fark kapanmıyor. Bunun tek açıklaması siyasi tercih olmayabilir; enkaz incelemesi bitmeden atıf yapmamak, sonradan geri alınacak bir suçlamadan kaçınmanın da yolu.[1]
Aynı gecenin bilançosu
Devriyenin uçtuğu gece boyunca cephenin geri kalanı çalışmayı sürdürdü. Rusya'nın füze ve insansız hava aracı saldırısında Kriviy Rih'te bir kadın öldü, altı kişi yaralandı; Kiev'de bir kişi yaralandı. Moskova başkente yönelen 100'den fazla aracı düşürdüğünü ve üç kişinin yaralandığını bildirdi. Birleşmiş Milletler verilerine göre Ukrayna'da temmuzda sivil kayıplar 2022'den bu yana en yüksek düzeye çıktı: en az 437 ölü, 2.610 yaralı.[1]
Bu ölçekte tek bir başarılı önleme, mübadelenin kurunu değiştirmiyor. Bir gecede yüzlerce araç havalanırken alliance hava devriyesinin yaptığı iş, kendi hava sahasını temiz tutmak; savaşın tempo ve gider dengesini kurmak değil. Romanya'daki atışın anlamı bu yüzden askerî olmaktan çok hukuki ve siyasi: hangi sınırın hangi sıklıkta aşıldığının kaydını tutuyor.[1]
Rotasyonla gelen kabiliyet
Aynı hafta Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, Kathimerini'ye verdiği söyleşide AB'nin çok daha derin bir askerî bütünleşmeye ihtiyacı olduğunu söyledi ve savaş sonrasında Ukraynalı gazileri de alabilecek daimi bir Avrupa Lejyonu önerdi. Arka bahçelerinde her yangın çıktığında Washington'ı arayamayacaklarını belirtti; önerdiği gücün NATO'ya alternatif olmayacağını, daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa sütunu anlamına geldiğini savundu.[2]
İki gelişmeyi bağlayan şey, aynı kısıt: Avrupa'nın hazırda tuttuğu muharip kabiliyetin kimden geldiği. Romanya'nın semasını o sabah bir İspanyol pilot koruyordu, çünkü hava devriyesi ödünç alınmış ve dönüşümlü bir düzenek. Sikorski'nin önerisi bu düzeneği daimi bir birliğe çevirmeyi hedefliyor. İzinsiz girişler 2026'daki hızıyla sürerse, yıl sonuna kadar bakılacak gözlenebilir işaret şu: Romanya'daki hava savunması dönüşümlü devriyenin ötesinde kalıcı ya da genişletilmiş bir müfrezeyle takviye ediliyor mu, yoksa düşürülen araç sayısı artarken düzenek aynı mı kalıyor?[1], [2]