Görevin belirlediği deneme
Letonya’daki Selonia sahasına kara ve hava sistemleri, Hollanda’daki Scheveningen merkezine deniz görevleri veriliyor. Avrupa’nın 2027 için açıkladığı iki drone merkezinin en yararlı yanı bu görev ayrımı. Aynı teknoloji etiketi, aynı askeri ihtiyacı anlatmıyor. Limanı ve deniz tabanındaki altyapıyı korumaya çalışan bir kurumun aradığı sonuç, kara ve hava sistemlerini deneyen bir sahanın sonucundan farklıdır.[1]
Dombrovskis’in açıkladığı görev, yeni askeri kavram ve teknolojileri geliştirmek, denemek ve değerlendirmek. Selonia zaten NATO’nun yenilik deneme alanlarından birini barındırıyor. Scheveningen’e ise deniz yetenekleri, liman güvenliği ve kritik sualtı altyapısı veriliyor. Bu dağılımı, alım makamlarına hangi göreve uygun sonuç arayacaklarını söyleyen bir başlangıç olarak okuyorum. Merkezlerin değerini birbirinin yerine kullanılabilen ürün sayısıyla ölçmek yanıltıcı olur.[1]
Ukrayna ile ortaklık bu düzenin önemli bir girdisi. Savaş deneyimi, hangi sorunların öncelikli olduğunu göstermeye yardımcı olabilir. Fakat bir görev alanında kazanılan deneyimin diğerine aktarılması, kullanım koşullarının karşılaştırılmasını gerektirir. Benim çıkarımım bu: iki merkezin farklı görevleri, deneyimin aktarılacağı yolu da farklılaştırıyor. Ortak bileşenler ve ortak geliştirme yöntemleri yine de birden fazla alanda yarar sağlayabilir; uzmanlaşmayı bütün işbirliğini bölmek için gerekçe saymıyorum.[1]
Denemeden siparişe
DECODER, eylülde onaylanan çerçeve içinde geliştirme, üretimi büyütme ve kullanıma alma aşamalarını bir araya getiriyor. Avrupa Savunma Sanayisi Programından destek almaya uygun olması, denemelerde yararlı bulunan bir çözümün sonraki aşamalarına kapı açabilir. Buradaki askeri değer, deneme alanının bir alım kararına hangi somut sonucu taşıdığına bağlı. Merkezin açılması ile o sonuç arasında hâlâ yapılacak işler var.[1]
Komisyonun 2027’nin başında başlatmayı planladığı AGILE da küçük ve büyüyen şirketlerin geliştirmeden pazara geçişini hedefliyor. Bu, savunma tedarikinin ayrı bir darboğazına yöneliyor. Bir şirketin deney yapabilmesi ile bir alıcının o çözümü sipariş edebilmesi farklı kurumsal adımlar gerektirir. Merkezleri tek başına yeterli görmeyen yaklaşımım buradan geliyor. Buna karşı güçlü görüş, ortak deneme altyapısının şirketlerin ilk maliyetini azaltarak geçişi zaten kolaylaştırabileceği.[1]
Değerlendirme için somut işaret, bir merkezin denemesiyle bağlantısı açıklanan alım kararıdır. Selonia’da kara ve hava görevleri; Scheveningen’de liman ve sualtı altyapısının korunması ayrı değerlendirmeler gerektiriyor. Ortak üretim hedefi bu ihtiyaçlara bağlandığında savunma planlamasında kullanılabilir hale gelir. Avrupa’nın açıkladığı görev dağılımı, hangi sonucun hangi ihtiyaca cevap verdiğini izlemeye elverişli. Askeri hazırlık açısından kazanç, farklı görevlerin tek bir genel drone sayısında kaybolmaması olur.[1]