Yüzeyin delindiği an

Bir yıldız çöktüğünde patlamanın ilk ışığı, şok dalgası yüzeye ulaşıp dışarı çıktığı anda salınır ve saniyelerle saatler arasında sürer. Einstein Probe uydusu 21 Mart 2026'da EP260321a adlı yumuşak X-ışını parlamasını saptadı; NSF NOIRLab'ın duyurduğu iki hakemli makale bu parlamayı SN 2026gzf süpernovasının şok kırılması olarak tanımlıyor. Isıl X-ışını tepe gücü 1,0 × 10⁴⁵ erg/s, sıcaklık 130 elektronvolt. Son yirmi yılda böyle bir kırılmanın X-ışınında güvenle yakalandığı yalnızca bir örnek daha var.[1]

Sonrasındaki izleme, sıradan bir çekirdek çökmesinden daha sert bir olaya işaret ediyor. Brendan O'Connor ve arkadaşları kaynağı 0,0344 kırmızıya kaymada, yani 158 megaparseklik ışıklılık uzaklığında konumlandırıyor; fırlatılan kütleyi 2,0 güneş kütlesi, nikel kütlesini 0,45 güneş kütlesi olarak veriyor. Demir çizgilerinin genişliğinden okunan hız 3,6 günde 35.000 km/s, 11. günde 20.000 km/s. Bunlar, hidrojen ve helyum kabuğunu önceden dökmüş bir yıldızın geniş çizgili Tip Ic patlamasına yakışan sayılar.[1]

Bulunmayan jet

Bu sınıftaki patlamalar çoğunlukla bir gama ışını patlamasıyla ve görelilikli bir jetle birlikte anılır. Burada ikisi de görünmüyor. Jillian Rastinejad ve arkadaşları 5,8 ile 54,5 gün arasında yürüttükleri radyo izlemesinin eksene bakan bir jeti dışladığını, derin X-ışını gözlemlerinin de olağan bir gama ışını patlaması artığını dışladığını bildiriyor. Ekiplerin okuması, zayıf ve az görelilikli bir dışa akışın yıldızın maddesi içinde boğulduğu yönünde.[1]

Sıradan açıklamayı önce söylemek gerekir. Jet var olup gözlem ekseninden uzağa bakıyor olabilir; böyle bir geometride radyo izlemesi de sessiz kalır. Boğulma senaryosunu ayıran şey, dışa akışın yıldızın içinde kalmasının şok kırılmasını hem geciktirmesi hem de zayıflatması ve bunun ölçülen X-ışını gücüyle uyumlu olması. İki açıklama arasındaki fark, aynı patlamanın geç dönemdeki radyo ışıması izlenerek daraltılabilir: eksene bakmayan bir jet, aylar sonra genişledikçe kendini gösterir.[1]

Sayının kendisi bir sınır koyuyor

Rastinejad ve arkadaşlarının bildirdiği ikinci sonuç, tek bir yıldızın ötesine geçiyor. Einstein Probe'un bugüne kadarki saptama hızı, Tip Ic-BL süpernovalarından beklenen şok kırılması sıklığıyla uyuşmuyor. Bu, ya bu patlamaların çıkardığı X-ışınının öngörülenden az olduğu ya da uydunun gördüğü hızlı geçici kaynakların bir bölümünün başka bir şeyden geldiği anlamına gelir. İki olasılığı ayıracak olan, ikinci ve üçüncü örneklerdir.[1]