Talep kesintisi dengeyi gevşetmedi
Ağustos ayı Petrol Piyasası Raporu'nda IEA, bu yıl dünya petrol talebinin günde 1,6 milyon varil düşmesini bekliyor; bu, temmuzdaki tahminden günde 510.000 varil daha fazla. Kurum, kapalı Hürmüz Boğazı'nı ve yüksek seyreden yakıt fiyatlarını gerekçe gösteriyor. Teslimat verisini de bir dip olarak okuyor: mayısta yıllık düşüş günde 5,8 milyon varille en sert noktasına ulaştı, haziranda günde 4,8 milyon varile geriledi ve IEA talebin kasımda yeniden büyümeye döneceğini bekliyor.[1]
Arz tarafı bundan daha fazla oynadı. Temmuzda küresel arz günde 2,4 milyon varil artarak günde 101,5 milyon varile çıktı, yine de bir yıl öncesinin günde 6,3 milyon varil altında kaldı; Körfez çevresinde günde 8,3 milyon varil hâlâ devre dışı. Yeniden alevlenen çatışmalar üçüncü çeyrek arz patikasından günde 1,7 milyon varil daha götürdü ve üçüncü çeyrek açığı, temmuz raporundaki yaklaşık günde 800.000 varilden günde 1,8 milyon varile genişledi. Tüketimin zayıflaması burada paylaştırma işini görüyor, ama açığı hâlâ kapatmıyor.[1]
Tampon nerede duruyor?
Açığı depolar kapatıyor. Dünya genelinde izlenen ham petrol stokları şimdi 7,9 milyar varilin biraz altında; savaşın başlamasından bu yana 410 milyon varil azaldı. Karadaki ham petrol stokları temmuzda yalnızca 6 milyon varil geriledi, çünkü IEA'nın acil durum stok çıkışları yavaşladı ve Çin'deki stoklar düşmeyi sürdürdü. Kurumun kendi ifadesi açık: boğazın yeniden açılması tam da daha önce elde bulunan stok tamponları hızla tükendiği için daha acil hale geldi.[1]
Haftalık Amerikan tablosunun yanına konduğunda bu çekiliş, hacim sorunu kadar bir yer sorunu. EIA verisi, stratejik rezerv dışındaki ticari ham petrol stoklarının 7 Ağustos ile biten haftada 17,4 milyon varil artarak 424,4 milyon varile çıktığını gösteriyor; bu düzey yılın bu döneminin beş yıllık ortalamasının yaklaşık yüzde 2 altında. Variller, rafinerilerin zaten beslendiği yerde birikiyor; durmuş üretimin ve kapalı rotanın bulunduğu yerde inceliyor. Tek bir küresel stok rakamı bu farkı içinde taşıyor.[1], [2]
Sıradaki işaret
İki gün önce bu köşe, ağustos ayı Kısa Vadeli Enerji Görünümü'nü, Hürmüz kesintisini bir fiyat olayından çıkarıp tarihli bir arz dengesine çeviren belge olarak okumuştu; EIA'nın eksik varillere bir süre biçtiğini, Brent'in günlük salınımının ise yalnızca bir ruh hali verdiğini savunmuştu. IEA raporu bu çerçeveyi koruyor, tarihi ise ters yöne itiyor: üçüncü çeyrek için şimdi beklediği açık, bir ay önce yayımladığından daha büyük. Zamanlama ve derinlik değişti; mekanizma yerinde kaldı.[3], [1]
Manşetteki talep satırı yerine karadaki ham petrol yığınına bakmak gerekiyor. Bu yığın temmuzda yalnızca 6 milyon varil geriledi, izlenen küresel toplam ise düşmeyi sürdürdü. Boğaz üçüncü çeyrek boyunca kapalı kalır ve acil durum stok çıkışları hızlanmazsa, IEA'nın bir sonraki aylık raporunda karadaki ham petrolün 6 milyon varilden daha hızlı çekildiği ve izlenen küresel toplamın 7,9 milyar varilin daha altına indiği görülmeli. Karadaki stokların bir ay yatay kalması, sıkışıklığın hâlâ ağırlıkla denizde ve yolda olduğunu söyler ve tamponun bağlayıcı olmaya yaklaştığı savını zayıflatır.[1]