Çözünürlüğün açtığı ölçek

Bir gezegen oluşum diski yalnızca birkaç astronomi birimi boyunca parlıyorsa, uzaktan bakıldığında neredeyse pürüzsüz görünür. Pietro Curone ve çalışma arkadaşlarının 14 Ekim’de yayımlanan hakemli gözlemi bu görünümü yeniden ölçekliyor. ALMA, Lupus bölgesindeki 11 küçük diski 0,9 milimetre dalga boyunda, yaklaşık iki astronomi birimlik çözünürlükle ayırdı. Dünya ile Güneş arasındaki uzaklığı bir birim sayarsak, ölçüm bir genç yıldızın yakın çevresindeki toz düzenini inceliyor.[1]

Dört diskte belirgin iç halkalar veya boşluklar belirdi; üçünde daha belirsiz işaretler vardı. Sz 112’nin merkezindeki boşluk 1,6 astronomi birimi yarıçapında. Bu küçüklük, önceki haritalarda gizlenmiş bir yapının neden şimdi görülebildiğini anlatıyor. İki diskte parlak iç kısma eşlik eden sönük dış halkalar da bulundu. Böylece “küçük disk” sözü, bütün tozun yalnızca merkezde kaldığı anlamına her zaman gelmiyor.[1]

Büyük disklerin çoğunda halkalar bilinirdi; küçükler ise karşılaştırmada eksik temsil ediliyordu. Ekip, disk çapının en az üç gözlem öğesiyle çözüldüğü kayıtları ayırınca 3–10 astronomi birimlik grupta yüzde 44, 10–30 grubunda yüzde 55 yapı saptadı. Bu oranlar, 30 astronomi biriminden büyük disklerdeki yüzde 94–98 düzeyinin altında. Yine de “küçükler yapısızdır” varsayımı artık daha dar bir alanda savunulabilir; önceki sessizlik kısmen aygıtın görme sınırından kaynaklanmış olabilir.[1]

Halkadan gezegene geçilen eşik

Bu halkaların fiziksel önemi tozun hareketinde yatıyor. Küçük katı parçacıklar gaz içindeki sürtünmeyle yıldızlarına doğru sürüklenebilir; basınç tepecikleri onları belirli yarıçaplarda tutabilir. Gözlenen parlaklık değişimleri, yıldızdan birkaç astronomi birimi ötede böyle tuzakların bulunmasıyla uyumlu. Bu yorum, küçük disklerde katı malzemenin nasıl korunabildiği sorusunu yeniden açıyor. Bir gezegenin aralık açtığı varsayımıyla hesaplanan kütleler de yakın yörüngelerdeki küçük gezegenlere uzanıyor, fakat hesap doğrudan saptama yerine bir model koşulu.[1]

Ölçümün sınırı da aynı derecede açıklayıcı. Tek dalga boyu, parlaklıktaki değişimin ne kadarının gerçek toz yoğunluğundan, ne kadarının ışığa opaklıktan geldiğini kesin ayırmıyor. Yaklaşık iki astronomi biriminden dar yapılar da seçilemeyebilir. Sönük dış halkaların boyutu, ALMA’nın bu kurulumdaki kısa baz çizgileriyle sınırlı. Gezegen dışı süreçler, özellikle merkezdeki boşluk için, tümüyle dışlanmış değil. Sonraki haritalar farklı dalga boylarında ve daha geniş küçük disk örneklerinde aynı düzeni arayabilir.[1]

Dolayısıyla burada bulunan şey bir gezegen sayımı değil, aramanın yeni eriştiği bir bölge. Birkaç astronomi birimindeki yapıları artık ölçebiliyoruz; yapıların kökeni için aynı kesinliğe henüz sahip değiliz. Çok küçük disklerin gerçekten sade olup olmadığı sorusu, giderek gözlenebilir bir soruya dönüşüyor.[1]