Kuryenin tuttuğu seri
Edinburgh'da Deliveroo için beş yılı aşkın süredir çalışan bir kurye, 2023'ten bu yana aylık gelirini, teslim ettiği sipariş sayısını ve sipariş başına ortalama ücreti kendisi yazıyor. Bu defterde saat başına teslim edilen sipariş üç yıldır 3,6 ile 3,8 arasında duruyor; sipariş başına ortalama ücret ise 2023'te 3,67 sterlin, 2024'te 3,63 sterlin, 2025'te 3,51 sterlin ve 2026'nın ilk yarısında 3,42 sterlin.[1]
Bu sayıları değerli kılan şey, aynı işin karşılığının nasıl değiştiğini tek bir eldeki ölçüyle göstermesi. Defter, platformun her iş teklifini ve ücretini hangi girdilerle oluşturduğunu açıklamıyor. Deliveroo, algoritması ve ücretleri hakkındaki bilgilerin kurye sitesinde yer aldığını söylüyor; büyük platformlar da teklif bekleme süresi dışında, sipariş üzerinde çalışırken kuryelerin ulusal geçim ücretinin üzerinde kazandığını belirtiyor. Bu açıklamalar, defterdeki tek tek ücretlerin nasıl hesaplandığını göstermiyor.[1]
Hesabı yapan taraf ne diyor?
Uber, ücretleri tek tek sürücülerin davranışına göre ayarladığını yadsıyor ve gözlenen farkları GPS gibi başka sistem özelliklerine bağlıyor. Bu yanıt henüz sınanmış sayılmaz; doğruluğunu ölçmenin yolu, aynı teklifin farklı sürücülere hangi ücretle gittiğini gösteren bir dökümden geçiyor.[1]
Elde bu yönde bir araştırma var. Oxford Üniversitesi ile Columbia'nın işletme okulunun çalışması, 2023'te devreye giren değişken fiyatlama algoritmasının ardından Uber sürücülerinin saatlik kazancının belirgin biçimde düştüğünü buldu. Kuryelerin de kurucuları arasında bulunduğu Workers' Observatory'nin Dunfermline'da yaptığı denemede bir grup kurye aynı anda uygulamaya bağlandı; bazıları belirli bir ücretin altındaki işleri geri çevirdi; bazı kuryelerin ücreti kısa süreliğine yükseldi, biri kısa süre sonra uygulamadan çıkarıldı ve nedeni belirsiz kaldı. Büyük teslimat platformları, iş tekliflerini geri çeviren kuryelerin uygulamadan çıkarılmadığını söylüyor. Bu deneme, ücretin nasıl belirlendiğini göstermiyor; yalnızca dışarıdan bakan bir gözlemcinin ne kadarını görebildiğini gösteriyor.[1]
Boşluğu ne kapatır?
Tartışmayı bir belge kapatabilir: bir kuryenin kendi defteriyle karşılaştırabileceği, sipariş başına ücretin hangi girdilerle üretildiğini gösteren bir döküm. Aynı yapı bu köşede 1 Eylül'de, NHS kayıtlarına yazan tıbbi yazman araçları için kurulmuştu: hatayı çoğu zaman zincirin sonundaki hasta yakalıyordu, çünkü aracı dağıtım öncesinde sınayacak inceleme devreden çıkmıştı. Kuryede de yanlışı ilk gören taraf, kendi kaydını tutan kişi oluyor.[1], [2]
Amsterdam'da bu hafta açılan toplu dava, böyle bir belgenin ortaya çıkmasını sağlayabilecek yollardan biri. Sürücüler Birleşik Krallık ve Hollanda'dan; iddiaları, ücreti belirleyen sistemin veri koruma kurallarına uymadığı yönünde. Sınanabilir sonuç, dosyaya toplu bir özet yerine sipariş başına ücretin nasıl belirlendiğini gösteren bir dökümün girmesi olur.[1]