Zararın tarifi: kaybolan ziyaret

Seattle Times ve Newsday'in New York Güney Bölge Federal Mahkemesi'ne verdiği dilekçe, sitelerinin ödeme duvarı arkasındaki içerik dahil taranarak ChatGPT, Microsoft Copilot ve Bing'in yapay zekâ özelliklerini besleyen eğitim veri kümelerine aktarıldığını öne sürüyor. Sahiplik tartışmasının başladığı yer burası: haberi üreten emek bir yerde, o emekten türeyen ürünün denetimi başka bir yerde duruyor.[1]

Dilekçenin zarar tarifi de bunu doğruluyor. Gazeteler yalnızca pasajların yeniden üretilmesinden ve yazıların yakın biçimde başka sözcüklerle aktarılmasından şikâyetçi değil; asıl vurgu, okurun siteyi ziyaret etme ya da abone olma gereğini azaltan yanıtlarda. Yani kopyalanan şey metin, yerine geçilen şey ise haberciliğin parasını ödeyen işlem.[1]

İmha talebinin işlevi

Gazeteler mahkemeden eserlerinin kopyalarının, eğitim veri kümelerinin ve bu içeriği barındıran modellerin imhasını istiyor. Bu talep, tazminatın yanında duran süslü bir ek olmaktan çok, pazarlığın ağırlık merkezi gibi görünüyor.[1]

Mekanizma basit: yazı başına bir lisans bedeli, dilekçenin anlattığı kayıp ziyareti geri getirmiyor, çünkü ziyaret bir kez başka yere yönlendiğinde o abonelik ilişkisi de yeniden kurulmuyor. Modele uzanan bir yaptırım ise karşı tarafın maliyetini değiştirdiği için masaya gerçek bir ağırlık koyuyor. Aynı talebin daha sıradan bir açıklaması da var: iddia edilen zararın büyüklüğüne uygun, sonradan takas edilmek üzere yüksek tutulmuş bir açılış pozisyonu. İki okuma da dilekçenin metniyle uyumlu.[1]

Şirketlerin yanıtı sahipliğe değmiyor

OpenAI sözcüsü modellerin kamuya açık veriyle eğitildiğini ve adil kullanıma dayandığını söyledi. Microsoft sözcüsü davaya şaşırdıklarını, yerel gazeteciliğin önemini takdir ettiklerini belirtti. İki cümle de girdinin nereden geldiğini ya da nasıl hissedildiğini konuşuyor; hiçbiri üretilen değerin kimin hanesine yazıldığını söylemiyor.[1]

New York Times'ın aynı iki şirkete karşı 2023'te açtığı davanın hâlâ açık olması, bu sorunun mahkeme takviminde ne kadar yavaş ilerlediğini gösteriyor. Gazetecilik emeğinin karşılığını bekleyen taraf için ölçülebilir tek soru şu: imha talebi esastan görüşülmeye kaldığında karşı tarafın ödeme isteği değişiyor mu, yoksa talep dilekçede kalan bir cümle olarak mı kalıyor?[1]