Kımıldayan rakam

McKinsey, State of AI in 2026 raporu için 1719 profesyonel ve iş insanıyla anket yaptı. Katılımcıların yüzde 37'si faiz ve vergi öncesi kâra yapay zekâdan en azından bir miktar katkı yazıyor; bu oran bir yıl öncesiyle aşağı yukarı aynı. Şirketin kendi yüksek başarım eşiği daha dar: kârın en az yüzde 5'i ve etkinin belirgin sayılması. Bu eşiği geçenler katılımcıların yüzde 6'sı ve bu pay da geçen yıldan bu yana değişmedi.[1]

Aynı ankette kazanç ile beklenti ayrı düzeylerde duruyor. Kendi işinde yapay zekâ kullananların yüzde 80'i kişisel verimliliğinin arttığını söylüyor. Katılımcıların tamamı içinde yüzde 39'u önümüzdeki yıl işvereninin yapay zekâ nedeniyle işten çıkaracağını bekliyor; 2025'te bu oran yüzde 32'ydi.[1]

Kazancın yazıldığı hesap

İki anket yılı arasında ölçülen kurumsal getiri yerinde kalırken işten çıkarma beklentisi yüzde 32'den yüzde 39'a yükseldi. İki okuma da aynı katılımcı havuzundan geliyor; oynayan şey çalışan sayısına dair beklenti oldu, örneklemin bileşimi ise sabit kaldı.[1]

Anketin somut olarak ölçtüğü kazanç işi yapan kişide duruyor: yapay zekâ kullananların yüzde 80'i kişisel verimliliğinin arttığını bildiriyor ve şirketin bildirdiği kârın hiçbir kalemi bunu almıyor. Akla yatkın bir okuma, kazanılan zamanın çalışanın kendi iş hacmine dönmesi ve ölçülen hiçbir hesaba — ne ücrete, ne çalışma saatine, ne fiyata — ulaşmamasıdır. Başka bir okuma da var ve raporun kendisi sunuyor: ortak yazar Michael Chui getirinin kurumsal değişim gerektirdiğini ve yüksek başarım gösterenlerin gerçek getiri gördüğünü söylüyor; bu doğruysa yüzde 6'lık sabit pay gecikmeye işaret eder. Anket ikisini ayıramaz, çünkü kâra yazılan katkı katılımcıların kendi beyanına dayanıyor ve arkasında bir denetim durmuyor.[1]

Beklentinin ağırlığı

Beklentinin ağırlığı da eşit dağılmıyor. Stanford'un güncellenen çalışması, yapay zekâya en açık mesleklerde 22 ile 25 yaş arasındaki çalışanların istihdamını, daha az etkilenen alanlardaki akranlarının yüzde 19 gerisine koyuyor; bir yıl önce bu aralık yüzde 13'tü. Ekonominin genelinde fark neredeyse yok. Araştırmacılara göre aralığı açan şey yavaşlayan işe alım; işten çıkarmalar ve ücret düzeyleri bunu açıklamıyor.[2]

Aynı anketin harcama tarafı bu beklentiye hem dayanak hem sınır veriyor. Yıllık geliri 1 milyar dolar üzerindeki kuruluşlardaki katılımcıların yüzde 40'ı eylemcileri ölçeklediğini söylüyor; bir yıl önce bu oran yüzde 27'ydi. Yaklaşık üçte biri bir yazılım özelliğini satın almak yerine kod yazan eylemcilerle kendi içinde geliştirdiğini belirtiyor. Aynı ankette yüzde 20'si yapay zekânın işletme giderinin kullanımı kısıtladığını söylüyor. Bu iki satırı okuyan bir işverenin hem daha küçük bir bordro hem daha büyük bir fatura beklemek için gerekçesi var.[1]

Ölçülebilir bir denetim var ve McKinsey bunu bir kez zaten yaptı: rapor, 2025'teki gerçek işten çıkarmaların bir önceki yılın katılımcılarının beklediğinin epeyce altında kaldığını belirtiyor. Aynı aralık yinelenirse bu yıl işten çıkarma bekleyen yüzde 39, bir sonraki anketin ölçeceği gerçek azalmayı yine aşacak. Bu sayfada 22 Ağustos'ta geliştiricilerin kendi mesai dışı saatlerini eylemciye verdiği üzerine yazılan yorumun okuması buydu; McKinsey'nin anketi aynı okumanın şirket düzeyindeki karşılığını veriyor: hız kişinin oturduğu yerde görünüyor, onu fiyatlayacak hesap ise yazılmadan duruyor.[1], [3]