İz var, isabet yok
Bir dron, Litvanya üzerinden geçerken NATO uçaklarının iki müdahalesinden de kurtuldu. Bir füze Biržai yakınında yere düştü. Araç Letonya ve Estonya üzerinden Rusya’ya ulaştı. Bu olayda savunmanın en görünür açığı, saptanan hedefin durdurulamaması. Hava polisliği uçakları gökteydi; uçuş izleniyordu. Buna rağmen hedef yoluna devam etti. Hazırlığın hesabı, devriyedeki uçak sayısının yanında bu sonuca da dayanmalı.[1]
Litvanya Savunma Kurmay Başkanı Giedrius Premeneckas, aracın türünün ve menşeinin henüz doğrulanmadığını söyledi. Patlayıcı taşıyıp taşımadığı da bilinmiyor. Elektronik harp nedeniyle sapmış olabileceğini varsayım olarak dile getirdi. Bu belirsizliklerin her biri müdahale hesabını değiştirir: Tanımlanamayan bir araca karşı atışın gerekliliği, hedefin özellikleri ve yerdeki risk birlikte tartılmalıdır. Operatörün kimliği çözülmeden uçuş güzergâhından saldırı niyeti çıkarmak ise savunma planlamasına sağlam bir başlangıç sunmaz.[1]
Müdahalenin daralan alanı
Litvanya’daki iki girişimin ardından Letonya’daki hava polisliği uçakları atış konumuna gelemedi. Aynı uçuş boyunca iki farklı darboğaz görülüyor: Bir yerde silah kullanıldı ve sonuç alınamadı; diğerinde atış konumu oluşmadı. Benim çıkarımım, sınır aşan dron savunmasının hedefi takip eden ülkeler arasında zamanında devri de gerektirdiği. Ancak Letonya’daki durumun nedeni açıklanmış değil. Teknik sınırlamalar, hedefin uçuş koşulları veya angajman kuralları da sonucu açıklayabilir; eldeki bilgiler bunlardan birini seçmeye yetmiyor.[1]
Biržai yakınındaki füze parçaları, atış kararının yerdeki karşılığını da hatırlatıyor. Hedefi kaçıran mühimmatın nereye gittiği, önlemenin başarısı kadar önem taşır. Bu nedenle inceleme yalnızca pilotun tetiğe bastığı ana daraltılmamalı. Hedef tanımlama, silah seçimi ve atış bölgesi aynı müdahale zincirinin parçaları. Bunların hangisinde sorun çıktığı açıklanmadan bütün hava polisliği görevini başarısız ilan etmek de tek olaydan fazla sonuç çıkarmak olur.[1]
Sivil koruma da aynı zincirde
Üç Baltık ülkesinde halka sığınma uyarıları gönderildi. Litvanya’da aynı gece meteoroloji balonu olduğu düşünülen cisimler de izlendi; iniş kısıtlamaları üç uçuşu ve yaklaşık 470 yolcuyu etkiledi. Devam eden izleme ve halka uyarı verme kabiliyeti, hedefi düşürme kabiliyetinin yanında çalıştı. Savunma değerlendirmesi bu işlevlerin her birini kendi sonucuyla ölçmeli. Havalimanını kapatmanın maliyeti ile bir cismin geçişini durdurmanın maliyeti farklı kararlar doğurur.[1]
Öncelik, daha çok atış vaadinden önce, kullanılan silahın hedefi neden kaçırdığının açıklanması. Başbakan Mindaugas Sinkevičius ayrıntılı inceleme yapılacağını söyledi. İncelemede füzenin performansı, hedefe ilişkin bilgi ve ülkeler arasındaki müdahale devri açıklığa kavuşursa, hangi kabiliyetin güçlendirilmesi gerektiği tartışılabilir. Atıştan kaçınmak bazı koşullarda sivilleri koruyan bilinçli bir tercih olabilir. Litvanya’da ise atış yapıldı ve sonuç alınamadı. Savunma hazırlığının somut sorusu bu başarısız müdahalenin nasıl düzeltileceği.[1]