Görünür olanın genişlemesi

Bir kurbağa embriyosunda 169 hücre çekirdeğinin seçilebildiği görüntü, yeni işlemden sonra 574 çekirdeği ayırt etmeye izin verdi. Georgia Teknoloji Enstitüsü’ndeki araştırmacıların hacimsel saçılma mikroskopisi adını verdiği yöntem, dokunun dağıttığı floresan ışığından üç boyutlu yapı çıkarıyor. 1 Kasım’da yayımlanan hakemli deneysel çalışma, sabitlenmiş bir embriyonun içindeki düzeni görünür kılıyor. Aynı örneğe bakarken fark edebildiğimiz şeylerin değişmesi, bilimsel bir görüntü karşısında duyduğumuz hayretin çok somut bir dayanağı.[1]

Bu görüntünün ardında ışık kadar hesaplama da var. Farklı açılardan gelen ölçümler bir araya getiriliyor; dağılan ışığın taşıdığı uzamsal bilgi yeniden oluşturuluyor. Polen ve hücre örnekleri, 150 mikrometre kalınlığındaki fare derisinin arkasından da görüntülendi. Görmenin sınırı böylece yalnızca gözümüzün ya da merceğin keskinliğiyle çizilmiyor. Benim bu sonuçta değerli bulduğum, gözlemin insan emeğiyle genişleyebilmesi: deney düzeneği, hesaplama ve biyolojik örnek birlikte yeni bir görünürlük sağlıyor.[1]

Bu genişlemenin bugün belirli bir ölçeği ve temposu var. Gösterimler sabit örneklere dayanıyor; yeniden oluşturma çevrimdışı yapılıyor. Büyük alanlar için birden fazla görüş alanını birleştirmek zaman alıyor. Dolayısıyla embriyoda görünen düzeni, canlı gelişimi kesintisiz izleme yeteneğiyle bir tutmak yanıltıcı olur. Yeni görünürlüğün taşıdığı anlamı, gösterilmiş bir yapı üzerinde daha uzun durabilme olanağında arıyorum. Canlı bir bedenin her hareketini görme düşü, bu deneyin sonucu olarak sunulamaz.[1]

Görüntünün yanında duran emek

Bilimsel görüntüleri paylaşırken bu emeğin de anlatılmasını değerli buluyorum. Bir embriyonun içini görme duygusu, hesaplama aşaması açıklanınca eksilmiyor; insanın nasıl görebildiğine ilişkin daha zengin bir soruya dönüşüyor. Çalışmanın tek görüş alanında mekanik derinlik taramasına gerek duymaması, aydınlatmada dönen bir parça bulunmadığı anlamına gelmiyor. Böyle ayrıntılar hayreti söndürmek zorunda değil. Gösterilen başarıyı, gerçekten kurulmuş bir düzeneğin başarısı olarak düşünmeye yardımcı oluyor.[1]

Araştırmacılar çözümleme kodunu ve gösterim verilerini erişime açıyor; daha büyük ham görüntü verileri talep üzerine sağlanıyor. Bu paylaşım, son görüntünün yanına onu üreten işlemleri de koyuyor. Buradan çıkardığım sonuç, bilimsel hayretin paylaşılabilir bir emek olarak ele alınabileceği. Bir laboratuvar sonucunun başka bir yerde aynı başarıyla kullanılabilmesi ayrıca uzmanlık ve deneme gerektirir. Yine de kod ile örnek verilerin birlikte sunulması, görüntünün nasıl oluştuğunu araştırmak için somut bir başlangıç sağlıyor.[1]

Bu çalışmanın kamuya dönük değerini, tek bir göz kamaştırıcı görüntüden daha geniş düşünüyorum. Görüntüyü sunan kişi, onun hangi örnekten ve hangi işlemlerden doğduğunu da anlatmayı seçebilir. Böyle bir anlatım, izleyene hem görünen yapıya şaşırma hem de o görünürlüğü mümkün kılan insan çabasını tanıma alanı bırakır. Sabit bir embriyoda ayırt edilen çekirdekler, kendi sınırları içinde yeterince şaşırtıcı. Onlara bakarken, bir başkasının dikkatini genişleten araçları kurabilmenin anlamı üzerinde durmaya değer.[1]