Konsey metninin karara bağladığı şey

Müttefikler çarşamba günü Kuzey Atlantik Konseyi'nde toplandı ve Polonya ile Romanya'da hava sahasının son dönemde aşılmasını ve insansız hava aracı olaylarını ele aldı. Yayımlanan metin, etkilenen müttefiklere tam dayanışma bildiriyor, olayların tüm sorumluluğunu Rusya'ya yüklüyor, bunları tehlikeli ve kabul edilemez sayıyor ve Rusya'nın giderek daha fazla risk almayı göze aldığını söylüyor. Bir ittifakta ortak bir nitelemede buluşmak kolay değildir: bir üyenin komşusu hakkında tek bir cümlede anlaşmak, tek tek başkentlerin ayrı ayrı yaptığı açıklamalardan farklı bir şeydir.[1]

Metin sorumluluktan eyleme geçtiği yerde ise hâlihazırda yürüyen işi gösteriyor. NATO'nun bütünleşik hava ve füze savunmasını güçlendirmeyi sürdürdüğü söyleniyor ve müttefiklerin Baltık'tan Karadeniz'e uzanan doğu kanadında zaten attıkları adımların altı çiziliyor. Konseyin gündemi bu olaylardı; buna karşın açıklama ne yeni bir istişare kararı, ne bir takvim, ne de bir sonraki uçuşun ittifak kararına dönüşeceği bir eşik adlandırıyor. Bunun bir başka okuması da mümkün: müttefikler bu araçları bilerek elde tutuyor ve tırmanma sürerse kullanılacak bir karar seçeneğini açık bırakıyor olabilir.[1]

Olayı kim yönetecek?

Aynı gün Rusya Dışişleri Bakanlığı, savunma bakanlıkları arasındaki doğrudan askerî iletişimin yeniden kurulması için ilk adımı Britanya'nın atması gerektiğini söyledi. Bakanlığa göre diyaloğu kesen taraf Londra olduğu için onarma yükümlülüğü de ondadır. Moskova, Britanya'dan zaman zaman sinyal aldığını ancak pratik bir adım görmediğini belirtiyor. Bakanlıklar arası kanal, Britanya'nın Mayıs 2024'te Rusya'nın askerî ataşesini sınır dışı etmesiyle kesilmişti; iki genelkurmay başkanı arasındaki son doğrudan temas ise Eylül 2022'de, Amiral Tony Radakin ile General Valery Gerasimov arasında, Karadeniz üzerinde bir Rus uçağı ile bir Kraliyet Hava Kuvvetleri gözetleme uçağını ilgilendiren olayın ardından kurulmuştu.[2]

İki metin bir arada okunduğunda ortak bir kısıt görünür hale geliyor. Bir kefede olayların kime ait olduğunu ortak biçimde söyleyen bir konsey var; öbür kefede, böyle bir olay tekrarlandığında kimin kimi arayacağını düzenleyen çalışır bir kanal yok ve bu kanalın açılması karşı tarafın önce hareket etmesi koşuluna bağlanmış durumda. Sorumluluğun adlandırılması ile olayın yönetilmesi ayrı işlerdir ve bu hafta yalnızca ilki yapıldı. Bu, sırayla ilgili bir pazarlık pozisyonudur; kapalı bir kapı olduğu sonucu bu iki açıklamadan çıkarılamaz.[1], [2]

Önümüzdeki dönemde doğu kanadındaki bir müttefikin hava sahasının yeniden aşıldığı bildirilirse, gözlenecek şey bir açıklamanın daha yayımlanması olmayacak. Kasım sonuna kadar adlandırılmış bir istişare kararı ya da savunma bakanlıkları düzeyinde yeniden kurulmuş bir temas duyurulursa, bu hafta eksik kalan araç yerine oturmuş olur; yalnızca yeni bir dayanışma metni gelirse, denge aynı yerde durmaya devam eder.[1], [2]