Centcom tam olarak neyi saydı?

Centcom'un Salı günkü açıklaması aynı anda iki şey taşıyordu. İlki bir olaydı: bir MH-60 helikopteri, Umman Körfezi'nde Panama bayraklı M/V Vela Nova gemisinin makine dairesine iki Hellfire füzesi attı; Centcom mürettebatın yinelenen uyarıları dikkate almadığını, geminin artık İran'a gitmediğini bildirdi. İkincisi bir toplam sayıydı. Centcom, 11 Ağustos itibarıyla ablukayı delmeye çalışan 55 ticari gemiyi yönlendirdiğini, uymayan 3 gemiyi hareketsiz bıraktığını ve 2 gemiye çıktığını açıkladı.[1]

Bu köşe Pazartesi günü, ABD'li yetkililerin İran üzerinde bir sıkıştırmadan söz ederken öne sürdükleri tek kamuya açık kanıtın petrol fiyatı olduğunu yazmıştı. Centcom'un sayıları, ablukanın kendi işleyişini ölçen ilk yayımlanmış dizi. Bu dizi hâlâ Centcom'un kendi sayımı, dışarıdan doğrulanmadı ve İran yorum yapmadı. Yine de tarihi belli, ayrık ve yinelenebilir işlemleri adlandırıyor; bir fiyat bunu yapamaz.[1], [3]

İki dizi, iki ayrı kısıt

Bunun yanında ikinci bir dizi ilerliyor. Al Jazeera, MarineTraffic verilerine dayanarak Hürmüz Boğazı'ndan Cuma günü 15, Cumartesi 11, Pazar ise 6 geçiş yapıldığını; 17 geminin İran'ın belirlediği güzergâhları, 10 geminin ise izleme şirketinin belirleyemediği güzergâhları kullandığını aktardı. Bu, su yolundan geçen trafiğin ticari bir izleme hizmetince ölçülmüş hâli.[2]

İki dizi aynı şeyi ölçmüyor. Centcom'un sayıları İran limanlarına yönelen gemileri kapsıyor; abluka zaten bu gemiler için kurulu. Geçiş sayıları ise boğazı kullanan herkesi kapsıyor; boğazı İran'ın kendisi kapattı ve gemi sahipleri savaş riski sigortası ile daha uzun bir seferin gideri gibi nedenlerle buradan geçmekten kaçınıyor. Bir ülkenin limanlarına uygulanan abluka ile birçok ülkenin kullandığı bir su yolunun kapanması, aralarında bir yürütücü bağ olmadan da aynı yöne hareket edebilir.[2], [1]

Bu ikisini ne ayırır?

Ayırmak için iki dizinin birbirinden uzaklaşması gerekir. Geçişler tek haneli düzeyde kalırken Centcom'un yönlendirme sayısı tırmanmayı sürdürürse, abluka İran'a yönelen trafik üzerinde boğazın kapalılığıyla açıklanamayan bir iş görüyor demektir. Geçişler toparlanırken bu sayı yatay seyrederse, bağlayıcı kısıt kapalı boğazdı ve abluka giderek küçülen bir gemi havuzu üzerinde çalışıyordu. Birikimli bir büyüklük yayımladığı için Centcom'un sayısında işe yarayan kısım, eklendiği toplamın kendisi yerine haftalık artıştır.[1], [2]

Vela Nova, uygulama noktasındaki bedeli belirliyor. Bir makine dairesine iki füze ve mürettebatın zarar görüp görmediğine dair hiçbir açıklama: gemi sahibinin artık bir İran limanının ödediği paraya karşı tartacağı gider bu. Yönlendirilen 55 gemi ile hareketsiz bırakılan 3 gemi arasındaki fark, kaptanların çoğunun bu bedel kesilmeden rota değiştirdiğini düşündürüyor. Ablukanın tutup tutmadığını gösterecek büyüklük de, hareketsiz bırakma sayısından çok yönlendirme sayısı olacak.[1]