İnsanlarda değişken tablo
WDFY3 genindeki işlev kaybı değişimleriyle yaşayan 32 kişinin ortak noktası, sinir sistemi gelişiminde gecikme veya zihinsel yetersizlik belirtisiydi. Molecular Psychiatry’de yayımlanan çalışmada 23 kişide otizm tanısı, dokuzunda dikkat eksikliği hiperaktivite belirtisi vardı. Sayılar bir hastalık tablosunu görünür kılıyor; aynı değişimi taşıyan aile üyelerinde belirtilerin hafif olması veya hiç görülmemesi, o tablonun her kişide aynı biçimde belirmediğini gösteriyor.[1]
WDFY3, hücrelerin biriken proteinleri seçici yolla parçalanmaya göndermesine yardım ediyor. Araştırmacılar insan kaynaklı sinir hücresi dizisinde genin düzeyini düşürdüğünde protein kümelerinin temizlenmesi aksadı. Hücreler daha çok çoğalırken olgunlaşan hücrelerin uzantıları kısaldı. Bu deneyler, gen değişimi ile sinir hücresinin gelişimi arasında sınanabilir bir yol gösteriyor; insanların belirtilerinin tek nedenini saptamıyor.[1]
Hücredeki lityum etkisi
Lityum klorür verilen kültür hücrelerinde WDFY3 ifadesi arttı. Genin bir kopyası işlevsiz fare embriyolarından alınan korteks sinir hücrelerinde uzantıların dallanması da arttı. Fakat bu iki ölçüm, bir çocuğun gelişimi veya günlük işlevi değil, laboratuvar hücresinin davranışı. Üstelik yazarlar fare hücresindeki dallanmanın beklenen beta-katenin yoluyla başlıca açıklanamadığını belirtiyor. Lityumun hangi yoldan etkili olduğu hâlâ çözülmemiş.[1]
Makaledeki insan bölümü gözlemsel, lityum bölümü ise hücre ve fare dokusu deneyi. Bu araştırmada WDFY3 için lityum tedavisi alan 32 kişi yoktu. Bu nedenle hücrede toparlanan dallanmayı hastada iyileşme diye okumak, kanıtın taşıdığı mesafeyi aşar. Güçlü yanı, insanlarda görülen değişken tabloyu biyolojik bir sınamayla yan yana koyması; eksik yanı, bu sınamanın hastada yarar ve zarar ölçmemesi.[1]
Hasta için eksik basamak
Baş çevresi ölçümü bulunan 24 kişiden 21’inde değer büyüktü veya normalin üst sınırına yakındı; geni kısaltan bir değişimi taşıyan başka bir kişideyse baş çevresi görece küçüktü. Bu çeşitlilik, tek bir ölçümün aileye kesin bir gelişim öngörüsü vermesini güçleştiriyor. Tanımlanan kişiler farklı ülkelerdeki kliniklerden bir araya getirildi; böyle bir seçilim, toplumdaki bütün taşıyıcıların görünümünü ölçmez.[1]
Hasta açısından değeri olan sonraki soru, laboratuvarda artan dallanmanın güvenli bir müdahaleyle gündelik gelişim kazanımına dönüşüp dönüşmediği. Bu çalışma o yanıtı vermiyor. Bugün için WDFY3 sonucunu, değişken belirtileri açıklamaya ve yeni deneyleri tasarlamaya yarayan bir adım olarak görüyorum. Ailelere tedavi umudu sunarken, hücre ölçümü ile insan yararı arasındaki basamak açıkça kalmalı.[1]