Aynı sıcaklık, farklı akış

Yukarı Adige’de bir yazın ne kadar sıcak geçtiği, buzdan ne kadar su geleceğini kestirmeye yetmiyor. 2003 ile 2022 kuraklıklarında sıcaklıklar birbirine yakındı. Hakemli hidroloji çalışmasında buz erimesinin yaz akışındaki payı 2003’te yüzde 12, 2022’de yüzde 8 çıktı. 2022’de olağan bir yaza göre daha çok buz eridiği halde, nehrin su açığını kapatmak için elde kalan buzul alanı küçülmüştü.[1]

Haziran sonunda kar örtüsü inceyse yazın iki ayrı su kaynağı etkileniyor. Karın doğrudan akışa katkısı daha erken tükeniyor. Kar çekildikten sonra açıkta kalan buz daha erken erimeye başlıyor. Yağış, sıcaklık ve karın birlikte değiştiği bir havzada bu iki sürecin zamanlaması önemli. Araştırmacıların incelediği daha serin 2005 kuraklığında buz erimesi sınırlı kaldı ve akış açığı özellikle batıdaki alt havzalarda büyüdü.[1]

Nehir ölçümüne karı ve buzu eklemek

Araştırmacılar 2022 yazını modelde iki kez hesapladı. Birinde buzul alanı her yıl değişti, ötekinde 1997’deki büyüklüğünde kaldı. Buzulları küçülen hesapta yaz akışı yüzde 6,23 daha düşüktü. Bu fark modeldeki karşılaştırmadan geliyor. Her buzulu aynı ayrıntıyla izlemek güç, özellikle de küçük ve yüksek alt havzalarda ölçümler seyrekken.[1]

Yüksek kesimlerdeki hidroelektrik işletmeleriyle vadi tabanındaki sulanan elma bahçeleri yazın aynı nehir sisteminin suyunu kullanıyor. Havza yöneticileri için işe yarayan gösterge, yaz debisinin yanında haziran sonundaki kar su eşdeğeri ve yıldan yıla değişen buzul alanı. Bir yaz debisi düşerse yağış açığı da pay sahibi olabilir. Karı, buzu ve akımı birlikte izlemek, tek bir kurak yazın baskısıyla havzanın su sağlama kapasitesindeki daha kalıcı değişimi ayırt etmeye yardım eder.[1]