Nemli ormana yangın, eşiğin ilk saati
Live Science'ın 17 Eylül 2026 söyleşisinde Brezilyalı ekolog Bernardo Flores, güçlenen El Niño'nun Amazon'u kuruttuğunu ve yangının normalde yanmayan nemli ormana girebileceğini söylüyor. Geçmiş güçlü El Niño yıllarında sonuçların gittikçe ağırlaştığını; bu sezon rekor güç ihtimalinin yangın alanını hızlandırabileceğini belirtiyor. Kaynak bir söyleşi; yeni tarihli bir dergi makalesi değil.[1]
Flores eşiği çayıra bir mevsimde dönüş olarak çizmiyor. Eşik, direnci tutan geri beslemelerin zayıflayıp kuraklık-yangın döngüsünün güçlendiği nokta; çöküş on yıllar sürebilir. Bu yüzden bu kışın kolu, yangını nemli ormanın dışında tutmak. Söyleşideki umut cümlesi de buradan geliyor: bir noktada tepki vermek zorunda kalınacak, ama takvim bir gece yarısı düğmesi değil.[1]
1.5 C tuzağı, yüzde 40 bozulma ve silahlı kol
Flores, 1.5 C küresel ısınma ve Amazon genelinde yüzde 22 birikmiş ormansızlaşma ile modelin tuzağa girebileceğini söylüyor: o kadar orman ve yağmur kaybedilir ki sistem kendini kurutan döngüde kalır. Aynı nefeste, son on yıllardaki bozulmanın bu eşiğe eklenmediğini; Amazon'un en az yüzde 40'ının bozulmuş sayıldığını ekliyor. Sayılar bir makale özetinden değil, söyleşideki model anlatısından geliyor.[1]
Fizik tek başına yangını taşımaz. Flores, yerli ve yerel toplulukların ormanı yönetmesinin direnci tuttuğunu; yasadışı madencilik, kereste ve arazi gaspına bağlı silahlı örgütlerin ateş kaynağını uzak ormana taşıdığını söylüyor. Kol, 20-30 yıllık restorasyon ile birlikte bu örgütlerin durdurulması. Ölçülecek sinyal, bu El Niño yılında nemli ormanda yanan alan ile o bölgelerde yerli yönetimin tutulup tutulmadığı.[1]