Heyetin gösterdiği tercih

Panama’nın Singapur ziyaretinde en açıklayıcı ayrıntı, heyette Kanal Bakanı José Ramón Icaza’nın bulunması. José Raúl Mulino 3 Ekim’de Singapur’a vardı; pazar gününün programında Tuas Limanı var. Bu tercihler görüşmeleri ulaştırma kurumlarının gündemine taşıyor. Panama’nın başka bir liman ve hizmet merkeziyle temas kurmak istemesi, törenlerden sonra işin hangi kurumlara düşeceğini de gösteriyor.[1]

Yayımlanan gündem ticaret, yatırım, deniz lojistiği ve ticaret filosunu hava hizmetleri ve karbon kredileriyle yan yana koyuyor. Mulino’nun bu başlıkları imzalanmış anlaşmalar olarak değil, ilerletilecek ikili belgeler olarak ele alması bekleniyor. Benim okumam, bu çeşitliliğin sonraki görüşmeler için seçenek açabileceği yönünde. Bununla birlikte daha basit bir açıklama da var: geniş gündem, resmî turun olağan tanışma programı olabilir. Bir yatırım tutarı ya da liman sözleşmesi henüz açıklanmış değil.[1]

Cumhurbaşkanı Tharman Shanmugaratnam ve Başbakan Lawrence Wong ile görüşmeler planlandı. İki hükümetin görevlileri de bir araya gelecek. 5 Ekim programında resmî görüşmeler ve Singapur cumhurbaşkanının vereceği devlet ziyafeti var. Dışişleri Bakanı Javier Martínez-Acha, Kanal Bakanı José Ramón Icaza ile aynı heyette. Siyasi ilişki ile ulaştırma gündemi böylece aynı gezide duruyor. Bu birliktelik görev paylaşımını çözmüyor. Hangi kurumun hangi işi alacağı ve onu kimin yürüteceği sonraki açıklamalarda belli olur.[1]

Gündemden uygulamaya

Panama açısından seçenek haritası denizcilik projelerinden hizmet ve yatırım görüşmelerine uzanıyor. Bir liman gezisi teknik temas açar. Bir cumhurbaşkanı görüşmesi bu temaslara siyasi destek verir. Uygulamadaki kısıt, kurum sorumluluğu ve takvimdir; ilan edilen konunun bütçesi, sorumlu kurumu ve takvimi olup olmadığına bakmak gerekir. Ziyaret bugün diplomatik bir gelişmedir. Ekonomik getiri için gereken kararlar henüz açıklanmadı.[1]

Karbon kredilerinin aynı gündeme girmesi de ayrı bir tercih. Bu başlığın denizcilik projeleriyle bağı kurulmuş değil. Onu şimdiden bir çevre kazanımı diye sunmak erken olur. Panama sunacağı hizmeti, Singapur’dan isteyeceği katkıyı ve projeden sorumlu kurumu adlandırırsa işbirliği somutlaşabilir. İşbirliğinin kapsamını bu sorumluluk ve katkılar belirler. Böyle bir açıklama, geniş diplomatik listeden yürütülebilir bir işe geçişi gösterebilir.[1]

Mulino’nun Singapur’dan sonra Vietnam’a gitmesi planlanıyor. Singapur ayağında bakılacak yer, ziyaretin Panama’daki kurumlara hangi işi bıraktığıdır. Kanal bakanının katılımı bunu sormak için somut bir neden veriyor. Hükümetler ilan edilmiş bir konu için ortak sorumluluk ve uygulama takvimi açıklarsa, uygulamanın sürdüğüne dair somut bir işaret görülebilir. Panama’nın açtığı seçeneklerden hangisini kullanacağı da o zaman görülebilir.[1]