Monrovia'nın kendi diliyle anlatılan bir karar

Enformasyon Bakanı Jerolinmek Piah, düzenlemeyi herhangi bir ikili dosyaya yerleştirmeden önce Liberya'nın kendi anlatısına yerleştirdi. Getirilen kişiler “Cumhuriyet'in misafirleri”; diledikleri zaman ayrılabiliyor, sığınma başvurusu yapabiliyor ve gözaltında tutulmuyorlar. Bakan kararı, Liberya'nın Amerika Birleşik Devletleri'nden gelen özgür ve eski köle Siyahlar için kurulmuş bir yerleşim olmasına ve Liberyalıların 14 yıllık iç savaş boyunca kendilerinin yurt dışında korunma aradığı yıllara bağladı. Liberya'nın hiçbir gider üstlenmeyeceğini, barınmanın, yiyeceğin ve sonraki yolculuğun ABD hükümeti ile uluslararası bir ortak kuruluşça karşılanacağını da söyledi.[1]

Bu anlatının yanında hükümetin söylemediklerinin listesi duruyor. Gelenlerin uyrukları, nerede barındırıldıkları, ülkeye hangi hukuki belgelerle girdikleri ve kalışlarının giderini üstlenip düzenini yürüten kuruluşun kim olduğu açıklanmadı. Adalet Bakanı Natu Oswald Tweh, Liberya'nın her yolcu listesini incelediğini ve dilediği kişiyi geri çevirebileceğini, grubun çoğunun ardında göç kurallarını çiğneme ve suç dosyaları bulunduğunu söyledi; ama eleme ölçütleri de yayımlanmadı. Al Jazeera'ya göre sınır dışı edilenlerin çoğu Venezuela ve Küba dahil Latin Amerika ülkelerinin vatandaşı ve yetkililer gazetecilerin havaalanında grupla konuşmasına izin vermedi. Liberya hukukunda “misafir” hiçbir statü kurmuyor: gelenlerin geçici izinleri olup olmadığı, çalışıp çalışamayacakları ve sığınma ya da oturum başvurusu yapmaları gerekip gerekmediği açıkta.[1]

Anlaşmayı taşıyan araç

Araç, koşullar kadar belirleyici. Nimba'dan senatör Samuel Kogar, cumhurbaşkanına antlaşmaları, sözleşmeleri ve benzeri anlaşmaları “yasama meclisinin her iki kanadının çoğunluk onayıyla” bağıtlama yetkisi veren anayasanın 57. maddesini hatırlattı ve düzenlemenin iki kanada da getirilip getirilmediğini, hangi hukuki yetkiyle yapıldığını sordu. Hükümetin yanıtı, düzenlemenin geçen yıl 4 Eylül ve 10 Eylül'de teati edilen diplomatik notalara dayandığı yönünde. Refugees International ile Human Rights First'ün yürüttüğü Third Country Deportation Watch, metnin mart ayında ABD Dışişleri Bakanlığı'nın sitesinde yayımlandığını belirtiyor; Liberyalıların çoğu bunu ağustosta öğrendi. Yasama organı ekim ayına kadar tatilde.[1]

Ulusal güvenlik, insan hakları ve dışişleri komisyonlarında görev alan milletvekili Anthony F Williams, egemenliğe ya da ulusal güvenliğe dokunan hiçbir anlaşmanın yürütme tarafından tek başına yapılamayacağını söyledi; kaygısının gelenler değil, devletin kapasitesi olduğunu belirtti: Liberya'nın kontluklar arasında ve gözenekli sınırlarda hareket edecek 1.200 kişiye varan bir grubu belgeleyecek biyometrik sistemleri ve eğitimli personeli yok; zulümden kaçanların izi de kaçtıkları hükümetlerce sürülebilir. Yürütmeye ait bir aracın içeride soruna dönüşme mekanizması burada. Yükümlülükler uçakla birlikte geliyor, onları karşılayacak sistemlerin bütçesini ise görüşü sorulmamış bir organ ayıracak. Rakip bir okuma da mümkün: nota teatisi, karşılıklı göç düzenlemelerinde kullanılan olağan bir diplomatik biçimdir ve itirazlar, gerçek bir kapasite boşluğunun kanıtından çok yetkisini savunan bir yasama organını gösteriyor olabilir. Bu okumada yayımlanmış eleme ölçütleri ile bir barınma planı, oylamaya gerek kalmadan soruyu kapatırdı.[1]

Düzenlemenin yanında duranlar

Hükümet, Liberya'nın hiçbir ödeme ve hiçbir diplomatik karşılık almadığında ısrar ediyor. Tarihlenebilen şey, çevresindeki sıralama. İki ülke 9 Aralık 2025'te beş yıllık, 124 milyon dolar tutarında bir sağlık mutabakatı imzaladı. Washington, Liberyalılara verilen B1/B2 ziyaretçi vizelerinin süresini 12 aydan 36 aya çıkardı. Third Country Deportation Watch'a göre Liberyalılara göçmen vizesi verilmesi ocak ayında durduruldu ve Amerika Birleşik Devletleri bu yıl göç yönetimi için Liberya'ya 5 milyon dolar verdi. İki hükümet de sınır dışı düzenlemesiyle vize adımı arasında açık bir bağ kurmuş değil; bu bağın kurulmamış olması da Monrovia'dan denetlenemeyecekler arasında.[1]

Sivil toplum kuruluşlarının görüşünün alınmadığını ve gelenlerin kamu hizmetlerini zorlamadan nasıl barındırılacağını gösteren yayımlanmış bir plan bulunmadığını söyleyen NAYMOTE Partners for Democratic Development yöneticisi Eddie Jarwolo, iki hükümetin de vize süresindeki uzatmanın üçüncü ülke sınır dışılarını kabul etmeyle bağlantılı olup olmadığını açıklamasını istiyor; yaşam koşullarının, harcamaların ve hukuka uygunluğun bağımsız izlenmesini talep ediyor. Bu talebin bir tarihi var: yasama organı ekimde toplanıyor ve Williams, barınma, sağlık hizmeti, eleme ile Liberya'nın birini gözaltına alma ya da ülkeden çıkarma yetkisi konusunda yanıt arayacağını söyledi. Uganda, Gazze istikrar gücüne katılmayı taahhüt ederken Kampala, bu köşenin o gün yazdığı gibi, Washington'a kendi yasası ve tartışmalı bir genel kurul oylaması üzerinden yanıt vermişti; Monrovia şimdiye kadar nota teatisiyle yanıt verdi. Ekim oturumu yayımlanmış eleme ölçütleri, adı konmuş bir finansör ve bir barınma planı üretirse düzenleme, bugün yoksun olduğu iç koşullara kavuşacak. Yeni transferler inmeden önce bunların hiçbiri çıkmazsa 1.200 kişilik tavan, hiçbir Liberya kurumunun sınamadığı bir yetkiyle dolacak.[1], [2]